ΜΜΕ

Η Αλληλεγγύη μόνη αρωγός στην πορεία για μια Ιδανική Κοινωνία

Του Γιάννη Βώβου

 Η ιδέα της μετάβασης σε μια Ιδανική Κοινωνία όπου οι παραγωγικοί πόροι κατανέμονται ισότιμα, η εταιρική ιδιοκτησία εξαλείφεται, ο τρόπος διοίκησης μέσω αρχόντων και αρχομένων απορρίπτεται, ενώ έννοιες όπως ισότητα, ισονομία και αυτοδιάθεση κυριαρχούν, διαφαίνεται σήμερα περισσότερο σαν ανάγκη παρά σαν ωραία ιδέα. Σ’ αυτές τις δύσκολες εποχές που διανύει η χώρα μας και μέσα από τα βάσανα που βιώνει το μεγαλύτερο μέρος του λαού, η ανάγκη αλλαγής του πολιτικού συστήματος – όχι σαν όνομα, αλλά σαν τρόπος λειτουργίας – δηλώνεται κάθε μέρα από όλο και περισσότερους ανθρώπους γύρω  μας.

Βρισκόμαστε στο μέσον μιας κρίσης αξιών που κατατρώει σταθερά τον κοινωνικό ιστό και φουντώνει την βουβή, προς το παρόν, αγανάκτηση των συμπολιτών μας. Η παρούσα κρίση προέκυψε από μια εγγενή παθογένεια του καπιταλιστικού συστήματος όπου στην προσπάθεια του να αναδομηθεί μέσα από την αναδιανομή του πλούτου χρησιμοποιεί κυρίως αυταρχικές πρακτικές, νομιμοποιούμενες από αλλοιωμένους δημοκρατικούς κανόνες. Όταν αυτό δεν επαρκεί το σύστημα χρησιμοποιεί τους κατασταλτικούς κρατικούς μηχανισμούς.  Ανατρέχοντας στο παρελθόν, βλέπουμε ότι το οικονομικό-πολιτικό σύστημα της εκάστοτε εποχής παρουσίασε τα ίδια χαρακτηριστικά και παρόμοιες πρακτικές ακολουθούντο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της άρχουσας τάξης.

Σήμερα, ζώντας στον εικοστό πρώτο αιώνα και έχοντας φτάσει στο σημείο που, με την εξέλιξη της τεχνολογίας, τα παραγωγικά μέσα επαρκούν και με το παραπάνω για την κάλυψη του συνόλου των ανθρωπίνων αναγκών μπαίνουμε εύκολα στον πειρασμό να εξετάσουμε την ανάγκη μετάβασης σε μια κοινωνία απαλλαγμένη από το υπάρχον σύστημα και κατ’ επέκταση από την φαυλότητα της κρατικής εξουσίας που το υποθάλπει. Ως προς την ελληνική πραγματικότητα στη σκέψη αυτή μας βάζει μόνο και μόνο η ανάγκη για κάλυψη των βασικών ανθρωπιστικών αναγκών.

H συντριπτική πλειοψηφία του λαού πιστεύει πως δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνία αυτοδιοικούμενη χωρίς αστυνομικούς, νόμους τιμωρίας και άρχοντες να την κυβερνάνε. Πρακτικά η πεποίθηση αυτή μοιάζει να έχει καρφωθεί στο DNA των ανθρώπων. Διαπιστώνεται  ότι σε αυτόν τον τομέα το κράτος δουλεύει και δούλευε πάντα μεθοδικά και αποτελεσματικά. Εάν ψάξουμε βαθύτερα θα παρατηρήσουμε ότι όλες οι προσπάθειες, παγκοσμίως, για την δημιουργία ενός πολιτικού συστήματος αυτορυθμιζόμενου και απαλλαγμένου από τον βρόγχο του κράτους, φύλακα των συμφερόντων της ολιγαρχίας, απλά εξαφανίστηκαν. Δεν είναι ανάγκη να καταφύγουμε σε παραδείγματα αρκεί μόνο να διαπιστώσουμε ότι, ίσως, πουθενά στον «δυτικό» κόσμο δεν υφίσταται σήμερα μια τέτοια κοινωνία.

Αν όμως προσπαθήσουμε να βρούμε εάν υπήρξαν τέτοιες προσπάθειες και πώς αυτές εξαφανίστηκαν θα διαπιστώσουμε ότι όσες υπήρξαν, άλλες κατεστάλησαν από τα κράτη εξουσίας ή από δυνάμεις κατοχής και άλλες κατέρρευσαν εσωτερικά καθόσον δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν μέσα στις κρατούσες οικονομο-πολιτικές συνθήκες.

Επί αιώνες γίνονται προσπάθειες για την ανατροπή αυτής της κατάστασης. Βέβαια ο μικρός ή καλύτερα μπορούμε να πούμε ελάχιστος αριθμός ατόμων που αντιλαμβάνονται την κατάσταση με τον τρόπο που περιγράφω έχει σαν αποτέλεσμα οι ομάδες που σχηματίζονται, συζητάνε, συμφωνούν και τέλος αποφασίζουν να δράσουν να είναι μικρές, χωρίς ουσιαστικό οικονομικό υπόβαθρο και με σκοπό τους την κατάλυση του αστικού κράτους. Σε αυτό το πλαίσιο οι προτεινόμενες λύσεις που προκρίνονται  συμπεριλαμβάνουν εκτός από κινήσεις εντυπωσιασμού μέσα από δυναμικές δράσεις, απειλές χρήσης βίας, χρήση βίας και στο τελευταίο στάδιο αντάρτικο πόλεων με κανονικές, πολλές φορές, επιχειρήσεις στρατιωτικού τύπου και ένοπλες συμπλοκές. Το σκεπτικό είναι να δημιουργηθεί αίσθηση στο κοινό (σοκ) και να προκύψει αφύπνιση, εγρήγορση και ιδανικά μαζική εξέγερση, ώστε να φτάσουν στο στόχο χρησιμοποιώντας τα πενιχρά, σε σχέση με τους κρατικούς προϋπολογισμούς, διαθέσιμα μέσα.

Αυτού του τύπου η αντιμετώπιση του προβλήματος μέχρι στιγμής δεν έχει φέρει κάποιο θετικό προς αυτή την κατεύθυνση αποτέλεσμα. Η βία σαν μέθοδος δράσης, δεν έχει αποδειχτεί μέχρι σήμερα ούτε πρακτικά, μα ούτε θεωρητικά ότι είναι ο σωστός τρόπος που θα οδηγήσει στην αλλαγή του κρατούντος συστήματος. Οι πρακτικές που περιλαμβάνουν χρήση βίας κατά κύριο λόγο απενοχοποιούν την αντίρροπη κρατική βία, δίνοντας τη δικαιολογία σε ένα ανάλγητο και ανελέητο σύστημα να αντιδράσει με σκληρές μεθόδους και στην ουσία το βοηθούν να εφαρμόσει μέτρα που το ισχυροποιούν ακόμα περισσότερο.

Επίσης, αυτές οι πρακτικές φέρνουν τα αντίθετα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα σε σχέση με την ζητούμενη αποδοχή τους από τον λαό. Σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζει και η διαμόρφωση της κοινής γνώμης από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Αυτό είναι και ένα σημείο που θα πρέπει να λάβει υπόψη και να φροντίσει να διαχειριστεί σοβαρά η όποια προσπάθεια για λύση του προβλήματος.

Στο ερώτημα που ανακύπτει, δηλαδή πώς θα μπορούσαμε να μεταβούμε σε μια Ιδανική Κοινωνία χωρίς να προσπαθήσουμε να καταλύσουμε δια της βίας το κράτος υπάρχουν αρκετές προτάσεις.

Θα ξεπεράσουμε την ψευδοπρόταση που είναι η ανάπτυξη θυλάκων μη κρατικών δομών, κλειστών κοινωνιών, αδελφοτήτων, που λειτουργούν κατά κάποιον τρόπο σαν σωματεία, θρησκευτικές ενώσεις ή κινήματα που αναπτύσσουν συλλογικές δράσεις. Στην ουσία η προσέγγιση αυτή δεν ανατρέπει το κράτος αλλά απλά το κλείνει απέξω από τις ζωές των μελών της όποιας κίνησης. Οι ταγοί της κίνησης λειτουργούν ως διάμεσα μεταξύ των δύο πλευρών, με τα αντίστοιχα συνήθως για τους ίδιους οικονομικά οφέλη και η δράση τους τελειώνει όταν εμπλακούν στην υπόθεση οι φορολογικές αρχές.

Μια πρόταση, είναι η άρνηση της εξουσίας του κράτους και ο «ειρηνικός» λαϊκός ξεσηκωμός, κάτι ανάλογο με ότι συμβαίνει σήμερα στο Μεξικό στην επαρχία Τσιάπας με την εμπλοκή των Ζαπατίστας. Προσδιορίζεται από την αντίσταση χωρίς τη χρήση βίας, τη μη αποδοχή της κρατικής εξουσίας και των δικαστικών αποφάσεων, την αποχή από τις διαδικασίες συντήρησης του αστικού συστήματος π.χ. τις εκλογές αλλά και από την αποφυγή κοινωνικών υποχρεώσεων όπως είναι η στράτευση. Η πρόταση αυτή είναι ευκολονόητη και παρουσιάζει σχετικά γρήγορα αποτελέσματα, αλλά ενεργοποιεί πολύ εύκολα τους μηχανισμούς του συστήματος για την αντιμετώπιση της και απαιτεί έναν λαό ή μια μεγάλη ομάδα ατόμων, ώριμο και διατεθειμένο στην πλειοψηφία του να υποστεί τις βίαιες αντιδράσεις του συστήματος επιλέγοντας την. Αν αυτή η μέθοδος αποτύχει η ζημιά που γίνεται στον ψυχισμό του λαού είναι ανεπανόρθωτη και λογικά θα είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο να μπορέσει να ξεκινήσει εύκολα κάποια άλλη, όποιου τύπου, προσπάθεια.

Αλληλεγγύη. Θα μπορούσε άραγε η αλληλεγγύη να είναι ο συρμός στον οποίο θα επιβιβαστεί ο λαός για να φτάσει στην Ιδανική Κοινωνία;

Το ζητούμενο είναι να αναπτυχθούν δομές που θα διαχειρίζονται τη δημόσια ζωή χωρίς την εμπλοκή του κράτους ώστε σιγά-σιγά να μπορέσουν να το υποκαταστήσουν μακριά από τα πλαίσια της νεοφιλελεύθερης προσέγγισης της ιδιωτικοποίησης τους. Οι τομείς αυτοί μπορεί να είναι η Παιδεία, η Υγεία, ο Πολιτισμός, η Ασφάλεια, η Καθαριότητα, η Ανακύκλωση, η Ενημέρωση, ο Αθλητισμός, οι χρηματοδοτήσεις, το Ανταλλακτικό Εμπόριο και ότι νέο προκύψει από τον συνδυασμό αυτών.

Πρέπει εδώ να γίνει σαφές ότι ως αλληλεγγύη δεν νοείται η ελεημοσύνη. Η παροχή ελεημοσύνης  θεωρείται, από πολλούς και σε πολλές περιπτώσεις, ταπεινωτική για όσους τη λαμβάνουν και δεν επιτρέπει να αναπτυχθεί το είδος των ατόμων που θα στηρίξει μια ακραία κοινωνική αλλαγή. Ως αλληλεγγύη προσδιορίζουμε την πράξη ενότητας μεταξύ συμμάχων, που αγωνίζονται ο καθένας με τις δικές του δυνάμεις για τους ίδιους στόχους. Όπλα τους είναι η Αλληλοβοήθεια, η Συνδρομή, η Συμπαράσταση, η αμφίδρομη Ενημέρωση και  η Εκπαίδευση με στόχο την απόκτηση ομαδικής συνείδησης και ουσιαστικής κοινωνικής συνοχής.

Ποιος πρέπει να παρέχει αλληλεγγύη. Δυστυχώς μέσα στον άνθρωπο υπάρχει η προδιάθεση να παίρνει χωρίς να δίνει. Αυτό είναι που πρέπει να πολεμήσουμε. Η Αλληλεγγύη πρέπει να μας αφορά όλους και να την προσφέρουμε προς όλους.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποκλειστεί το κράτος από την άμεση υλική κάλυψη της προσπάθειας. Η εμπλοκή του κράτους συνήθως εισαγάγει τον περιορισμό της δυνατότητας παροχής βοήθειας προς κάποιες ομάδες και ως εκ τούτου δημιουργεί ανισότητες που είναι αντίθετες προς το ζητούμενο. Βέβαια οποιοιδήποτε πόροι μπορούν να προσεγγιστούν και να διατεθούν στο κοινωνικό σύνολο θα πρέπει να γίνεται προσπάθεια με χρήση νόμιμων πρακτικών για την απόκτηση τους. Στην πορεία προς αυτόν τον μετασχηματισμό οι νόμοι του κράτους θα συνεχίσουν να ισχύουν. Στο χέρι όμως και στην μαχητικότητα των ομάδων είναι να πιέζουν ώστε οι νόμοι που ψηφίζονται να επηρεάζουν όσο γίνεται λιγότερο την ελευθερία των ατόμων.

Στην ερώτηση εάν μπορεί να λειτουργήσει αυτό το μοντέλο, η απάντηση είναι ότι εάν δεν δοκιμάσουμε δεν θα μάθουμε. Πάντως όλα τα άλλα μοντέλα ή αποτυγχάνουν ή λειτουργούν στραγγαλισμένα. Για να λειτουργήσει αυτό θα πρέπει να προβληθούν οι αρχές και να απεμπλακεί η ιδέα της Αλληλεγγύης από την ιδέα της ελεημοσύνης. Να αναδεικνύεται σε κάθε περίπτωση το μεγαλείο του συλλογικού επιτεύγματος όσο μικρής κλίμακας και αν είναι αυτό. Μόνο έτσι θα εμπλακούν τα άτομα εκείνα του αρχικού πυρήνα που θα επικοινωνήσουν τις αρχές, θα προβάλλουν τα βήματα και θα καταστήσουν ορατούς τους ενδιάμεσους προορισμούς. Στη συνέχεια και μέσω των δράσεων θα εμπλακούν ευρύτερες ομάδες πληθυσμού οι οποίες θα έχουν για στόχο τους ενδιάμεσους προορισμούς και τη μεθοδολογία για να τους πετύχουν. Το μεγαλειώδες σε αυτή την πρακτική είναι ότι τα εμπλεκόμενα άτομα ενώ δουλεύουν για ένα μεγάλο σκοπό, βλέπουν εφικτούς στόχους που μπορούν να πετύχουν.

Η διαφορά αυτού του μοντέλου από τα άλλα είναι ότι μπορούμε να αποδεσμεύσουμε την επίτευξη του τελικού στόχου από τον χρόνο επίτευξης του. Η Ιδανική Κοινωνία πάντως θα έρθει με αυτόν τον τρόπο νωρίτερα από την όποια κοινωνία προκύψει μέσω της ωρίμανσης του καπιταλισμού, αν αυτή έρθει ποτέ.

Το καπιταλιστικό σύστημα προς το παρόν επικρατεί και παραμένει δυνατό. Ίσως από μια άποψη να χρειάζεται να είναι έτσι. Εάν δεν εμπλεκόταν ο παράγοντας απληστία και σε μια πιο ελεύθερη ερμηνεία θα μπορούσαμε να σκεφτούμε πως αν ο καπιταλισμός εξελιχθεί σε ένα ανώτερο επίπεδο τότε θα παρέχει σε όλα τα υποκείμενα του τα οφέλη μιας ιδιωτικής πρωτοβουλίας που θα θέλει να ζει σε έναν καλύτερο κόσμο συνολικά. Κοντινά παραδείγματα είναι τα περιβάλλοντα που διαμορφώνουν τα εύπορα στρώματα για τη διαβίωση τους. Πριν όμως αποδεχτούμε ότι υπάρχει η πιθανότητα να φτάσουμε εκεί, οφείλουμε σαν νοήμονα όντα να δοκιμάσουμε τις πρακτικές εκείνες που ενδεχομένως να μην εγγυούνται σήμερα την μετάβαση μας σε μια Ιδανική Κοινωνία αλλά σίγουρα κάνουν την πορεία προς το μέλλον πιο ανθρώπινη. 

Συζήτηση

One thought on “Η Αλληλεγγύη μόνη αρωγός στην πορεία για μια Ιδανική Κοινωνία

  1. Το άρθρο σας με βρίσκει απόλυτα σύμφωνη.Όσο για τους Ζαπατίστας ,παρακολουθώ την πορεία τους και τους θαυμάζω.Δυστυχώς τα Μ.Μ.Ε επιλμελώς αποκρύπτουν αυτά τα γεγονότα ,που ίσως ξεσήκωναν τις μάζες απο τον καναπέ τους. Θα έπρεπε όλοι μας να προβληματιστούμε,να οραματιστούμε, να σχεδιασουμε και να δράσουμε για να έχουμε την ελπίδα μιας ιδανικής κοινωνίας.Ελπίζοντας οτι με αλληλεγγύη και ανταλλαγή πληροφοριών θα εχουμε ενα καλύτερο αυριο …………..

    Posted by Ελένη | Απρίλιος 7, 2013, 8:59 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΜΕΛΟΥΣ
Αρέσει σε %d bloggers: