Αρθρογραφία Μελών

Κοινωνικά κινήματα και ενεργοποίηση των πολιτών

imagesEισήγηση του Θανάση Σταματούκου στην εκδήλωση που διοργάνωσε το ¨πράττω¨ στο ¨καφέ-πόλις¨ με την ίδια θεματολογία.

Θα ήθελα η συμβολή μου σε αυτή τη συζήτηση, να είναι η προσπάθεια ερμηνείας της γέννησης, των χαρακτηριστικών και των ενδεχόμενων κατευθύνσεων των κοινωνικών κινημάτων στη χώρα μας, με βάση την συστηματική ένταξη της έννοιας του ¨ανθρώπινου ζωντανού¨ μέσα στην κίνηση της κοινωνικής δομής και των ευρύτερων κοινωνικών συνθηκών της χώρας. Αυτό όμως είναι μάλλον αδύνατο λόγω του περιορισμένου χρόνου για ένα τόσο ευρύ και δύσκολο θέμα, οπότε θα περιοριστώ στα απαραίτητα, με βάση κάποια κομβικά σημεία των εξελίξεων στη χώρα μας, ξεκινώντας από μία προσπάθεια ορισμού των κοινωνικών κοινωνικών κινημάτων: –Κοινωνικά κινήματα είναι ζωντανές  κοινωνικές διαδικασίες  στις οποίες εντάσσονται   και τις οποίες κινούν ανθρώπινες ενεργητικές κοινωνικές συλλογικότητες- φορείς των κοινωνικών κινημάτων. Ο στόχος τους είναι να διευρύνουν τις ενότητές τους με ορισμένους όρους της κοινωνικής ζωής τους ή να μειώσουν τις αποξενώσεις τους, και αντίστοιχα με στόχο να διευρύνουν την κοινωνική τους ισχύ ή να μειώσουν την κοινωνική τους αδυναμία. Προφανώς η  ενότητα ή η αποξένωση και η ισχύς ή αδυναμία, νοηματοδοτούνται μέσα στους φορείς των κοινωνικών κινημάτων, ανάλογα με το πώς νοιώθουν και αντιλαμβάνονται (μέσω συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων) τα στοιχεία της ιστορικής κοινωνικής πραγματικότητας που τους περιβάλλουν. Δηλαδή πως νοιώθουν και αντιλαμβάνονται τα οποία στοιχεία της πραγματικότητας θέλουν να αναιρέσουν, να επεκτείνουν ή να μεταβάλλουν. Τις περισσότερες φορές τα κοινωνικά κινήματα βασίζονται σε μία ηθικού τύπου αιτιολόγηση της ύπαρξής τους. Αυτή η αιτιολόγηαη, περιλαμβάνεται στις ιδιαίτερες κοινές κοινωνικές αναπαραστάσεις που ενώνουν τους ατομικούς πολίτες σε ένα ¨εμείς¨, σε μιά ενεργητική συλλογικότητα- ενεργητική ομάδα, μέσα στο κάθε επί μέρους κοινωνικό κίνημα(π,χ. διαπίστωση κοινωνικής αδικίας και κοινή άποψη για την αντιμετώπισή της σε ένα κοινωνικό χώρο). Είναι επίσης προφανές ότι η ύπαρξη και η κοινωνική δυναμική των κοινωνικών κινημάτων συναρτώνται από την χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητά τους, σε σχέση με τους λιγότερο ή περισσότερο συνειδητούς στόχους που τα δημιούργησαν ως κινήματα. Δηλαδή η αναποτελεσματικότητα, η αποτυχία και η ήττα, επιδρούν αρνητικά στην μαζικότητα και την κοινωνική δυναμική των κινημάτων.

ΑΥΤΌ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΓΚΡΑΤΗΣΟΥΜΕ ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ, ΟΤΙ Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΉ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ Η ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΙΤΑΙ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΓΡΑΜΜΗ:  1.Κοινωνική κατάσταση-κοινωνική πραγματικότητα 2. Θεωρητικές και πρακτικές ερμηνείες-αναγνώσεις της πραγματικότητας(θεωρητικές και πρακτικές ιδεολογίες)3. Συλλογικές κοινωνικές αναπαραστάσεις της πραγματικότητας 4. Επί μέρους συλλογική ταυτότητα (επί μέρους ¨εμείς¨), 5. Συγκεκριμένη συλλογική δράση για επίδραση-μεταβολή στην συγκεκριμένη κοινωνική κατάσταση.

Υπ΄αυτή την έννοια, κοινωνικά κινήματα υπήρχαν από τότε που υπάρχει ανθρωπότητα, και μπορεί να έχουν τις πιο διαφορετικές μορφές και κατευθύνσεις, διάρκειες. Μπορεί να έχουν τοπικά, περιφερειακά, εθνικά ή διεθνή όρια, μπορεί να έχουν ως κυρίαρχα χαρακτηριστικά ιδεολογικά (θρησκευτικά ή μη), πολιτικά, οικονομικά, οικολογικά, πολιτισμικά, εθνικά, εθνοτικά ή  φυλετικά, αισθητικά ή άλλα χαρακτηριστικά, ή κάποιες αναμίξεις διάφορων χαρακτηριστικών.

Μπορούμε λοιπόν να παρακολουθήσουμε την γέννηση, την κατεύθυνση και την κοινωνική ενεργητικότητα των κοινωνικών κινημάτων και των πολιτών, παρακολουθώντας την εξέλιξη των ερμηνειών, των  συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων και των συλλογικών ταυτοτήτων (δηλ. των ¨εμείς¨) των πολιτών με βάση την εξέλιξη κάποιων σημαντικών παραμέτρων της κοινωνικής πραγματικότητας της χώρας μας. Αρκεί να συμπληρώσουμε στα παραπάνω, ότι λόγω του ενεργητικού ζωτικού φαινομένου, του φαινομένου της ζωής, όταν υπάρχει κοινωνική αίσθηση ισχυρών αποξενωτικών φορτίων, ισχυρών δυσκολιών στην κοινωνική ζωή, η κοινωνία αντιδρά στα παρεπόμενα αισθήματα απομείωσης των αισθημάτων ατομικής και συλλογικής ταυτότητας. Αυτήν την αντίδραση την πραγματοποιεί, αναζητώντας πάντα σχεδόν ενστικτωδώς στο πραγματικό, το συμβολικό και το φαντασιακό επίπεδο, πολλούς και διάφορους δρόμους ερμηνείας και πράξης, όχι μόνο για την απομείωση των πραγματικών αποξενωτικών φορτίων της πραγματικότητας, αλλά και για την ενίσχυση αυτού του ατομικού και συλλογικού αισθήματος ταυτότητας.

ΚΑΠΟΙΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ.

Η πρώτη φάση της μεταπολίτευσης (1974-εκλογές του 1981), έμοιαζε σαν μια επανεκκίνηση των κοινωνικών κινημάτων μέσα σε ένα πλαίσιο απότομης αποσυμπίεσης  των πολιτικών περιορισμών της χουντικής περιόδου.

Τα κοινωνικά κινήματα της πρώτης μεταπολιτευτικής εποχής αναδύονταν με άμεση καθοδήγηση και βοήθεια από τα ¨έξω¨(δηλαδή με βοήθεια από τις ανασυγκροτούμενες πολιτικές οργανώσεις και κόμματα).  Το κατευθυντήριο εργαλείο για την συγκρότηση νέων συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων-κοινωνικών ερμηνειών και εικόνων της ιδιαίτερης πραγματικότητάς τους, και τελικά των συλλογικών ταυτοτήτων τους, ήταν κυρίως οι από τα ¨έξω¨ αυτών των κοινωνικών συλλογικοτήτων εισαγόμενες θεωρητικές πολιτικές ιδεολογίες και οι αντίστοιχες ιστορικοκοινωνικές αφηγήσεις της διεθνούς και εθνικής  πραγματικότητας.

Το ότι τα επί μέρους κοινωνικά κινήματα δεν ανάπτυξαν ως βάση μια δικιά τους ιδιαίτερη κοινωνική κουλτούρα μέσα από τους κοινωνικούς όρους της ύπαρξής τους, αλλά  εμβαπτίστηκαν μέσα σε κομματικές κουλτούρες και χειραγωγήθηκαν κομματικά, είχε μετέπειτα τεράστιες επιπτώσεις σε ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία.

Τα επόμενα 30 χρόνια από την ένταξη της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ και την ανάληψη της διακυβέρνησης από το ΠΑΣΟΚ, συντελέστηκαν πολύ μεγάλες μεταβολές στους διεθνείς πολιτικούς συσχετισμούς, στην κοινωνική διάρθρωση της χώρας και στις τεχνολογικές και κοινωνικές συνθήκες διαβίωσης Αυτές οι μεταβολές όμως σήμαιναν και αλλαγή των ατομικών και συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων-ερμηνειών της κοινωνικής πραγματικότητας στη χώρα και άρα αλλαγή των προηγούμενων συλλογικών κοινωνικών ταυτοτήτων μέσα στις διάφορες κοινωνικά ενεργητικές ομάδες, παρέες κ.λ.π..

Με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην διακυβέρνηση της χώρας, αμβλύνθηκαν οι ιστορικοπολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις με την αύξηση εισοδημάτων και καταναλωτικής δυνατότητας, την διεύρυνση των μικροαστικών και μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων και την μείωση των κοινωνικών αποκλεισμών λόγω πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων από παραδοσιακά ¨φρούρια¨ της συντηρητικής παράταξης όπως το δημόσιο και οι σκληροί μηχανισμοί του κράτους (στρατός, αστυνομία, δικαιοσύνη). Μέσω της λεγόμενης νέας οικονομίας και των επιδοτήσεων νέων επενδύσεων από εισροές της Ε.Ε, δημιουργούνται τα αποκληθέντα ¨νέα τζάκια¨. Παράλληλα συνεχίζεται η αποβιομηχάνιση της χώρας, διαδικασία που ξεκίνησε την μεταπολίτευση λόγω της πολιτικής υψηλού πληθωρισμού και μεγάλου κόστους χρήματος της κυβέρνησης Κ.Καραμανλή για μία βιομηχανία που διέθετε μικρό ποσοστό ιδίων κεφαλαίων, απέτυχε η διάσωση των προβληματικών  επί ΠΑΣΟΚ, και συνεχίστηκε αργότερα λόγω σκληρού Ευρώ και συνακόλουθης  έλλειψης ανταγωνιστικότητας. Η ίδια παραγωγική αποδιάρθρωση επήλθε και στον αγροτικό τομέα, ξεκινώντας από την επιδότηση των λειτουργικών δαπανών και όχι των γεωργικών υποδομών των αγροτών από την κυβέρνηση Κ.Καραμανλή και συνεχίστηκε  με την ΚΑΠ της ΕΕ επί ΠΑΣΟΚ, την κακοδιαχείριση και την αποτυχία των παραδοσιακών γεωργικών συνεταιρισμών, και την έλλειψη ανταγωνιστικότητας λόγω σκληρού Ευρώ.

Η κατασπατάληση των Ευρωπαϊκών εισροών στη χώρα μέσω μιζών και υπερκοστολογήσεων για υποτιθέμενες ή πραγματικές επενδύσεις [πράγμα που φαίνεται από την επίδραση που είχαν οι εισροές αυτές στα ΑΕΠ άλλων χωρών (Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία κ.λ.π.) σε σύγκριση με τη χώρα μας], επέτεινε το κλίμα της μίζας και της παραγωγικής και ηθικής αποδιάρθρωσης, το οποίο όπως φαίνεται σήμερα πολλές φορές κανοναρχούσαν ανώτατα πολιτικά και διοικητικά στελέχη, ακόμη και υπουργοί. Και όλα αυτά με καθεστώς συνεχούς και αυξανόμενου εξωτερικού δανεισμού. Αυτά, οδήγησαν στην αποδυνάμωση κοινωνικών αξιών, στην δημιουργία παρασιτικής, επιφανειακής  και αεριτζήδικης κουλτούρας σχεδόν σε ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία, γιατί οι μεγάλες μεταβαλλόμενες συλλογικές κοινωνικές αναπαραστάσεις-ερμηνείες-εικόνες, μεταδίδονται μέσα σε ολόκληρο τον λαό ως κύμα.  Πού βρίσκονταν τα κοινωνικά κινήματα και η ¨κοινωνική αριστερά¨ όλη αυτή την περίοδο της ρεμούλας;

Αυτήν την περίοδο λοιπόν στην Ελλάδα (1981 έως 2010), είχαμε 7 βασικούς λόγους, με βάση τους οποίους απομειώθηκαν δραστικά (μειώθηκε η ένταση λειτουργίας τους στον συνολικό μηχανισμό της δημιουργίας των επί μέρους συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων και κατά συνέπεια των συλλογικών ταυτοτήτων) οι ριζοσπαστικές  συλλογικές θεωρητικές πολιτικές ιδεολογίες. Αυτό  σήμαινε  θόλωμα και απομείωση της ισχύος και της έλξης που ασκούσαν  οι προηγούμενες συλλογικές ταυτότητες των  ριζοσπαστικών κοινωνικών οργανώσεων και συλλογικοτήτων στο ευρύτερο κοινωνικό σώμα.. Υπήρχαν και άλλοι όμως λόγοι, που οδηγούσαν και στην απομείωση γενικώς όλων των θεωρητικών πολιτικών ιδεολογιών και κατά συνέπεια όλων των συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων και  ταυτοτήτων στη χώρα.. Αυτό όμως είχε άμεση επίπτωση και στην κοινωνική ισχύ, και στην κοινωνική δράση αντίστοιχων κοινωνικών διαδικασιών και οργανώσεων.

Αυτοί οι λόγοι ήσαν:

1ον. Η ακύρωση των πολιτικοκοινωνικών οραμάτων, μέσω της αποτυχίας, της ήττας και της μη ελκτικότητας των διαφορετικών κρατικών κοινωνικών μοντέλων που επιβλήθηκαν από τα ριζοσπαστικά  πολιτικά κινήματα του προηγούμενου αιώνα.(Κατάληξη κρατικών κοινωνικών μοντέλων στην πρώην Σοβιετική ένωση και τις υπόλοιπες κρατικές γραφειοκρατίες, στην Κίνα, στα νέα κράτη που προήλθαν από εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα κ.λ.π.). Επίσης, εξ αυτού του λόγου υπήρξε απομείωση του αισθήματος ισχύος για τα κινήματα, από την άποψη της εξέλιξης των διεθνών συσχετισμών, δηλαδή της υποτιθέμενης εν δυνάμει συμμαχικής πολιτικής ισχύος τους.

2ον. Η ενίσχυση της καταναλωτικής δυνατότητας, και η σχετική μεταστροφή του πεδίου ταυτίσεων των πολιτών σε πολύ περισσότερα καταναλωτικά  αντικείμενα και υπηρεσίες από ότι στο παρελθόν. Οί συλλογικές κοινωνικές αναπαραστάσεις και οι αντίστοιχες συλλογικές ταυτότητες (τα ¨εμείς¨) , καθορίζονταν ακόμη περισσότερο από την ατομική κατανάλωση σε σχέση με την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων και της συνολικής κοινωνικής ζωής.

3. Ο τρίτος πολλαπλασιαστής ενότητας με ριζοσπαστικές ιδέες που απομειώθηκε, αφορούσε στην σταδιακή ιδεολογική μεταστροφή ενός ισχυρού πομπού ριζοσπαστικών μηνυμάτων κοινωνικής αλλαγής. Το ΠΑΣΟΚ, από το όραμα του σοσιαλισμού  της κοινωνικής αλλαγής και κοινωνικής δικαιοσύνης, σταδιακά μετατοπίστηκε στο όραμα μιας ¨ισχυρής Ελλάδας στην Ευρώπη¨ και τελικά σε σκληρές νεοφιλελεύθερες πολιτικές.

4.Ο τέταρτος πολλαπλασιαστής ενότητας γενικά με ιδέες και ιδεολογίες  είναι ο βαθμός ενότητας του φορέα εκπομπής του μηνύματος με το ίδιο το μήνυμα. Στην περίπτωσή μας, πολλά από τα πρόσωπα των ριζοσπαστικών και πολιτικών κοινωνικών κινημάτων, αρκετοί πρώην κοινωνικοί και πολιτικοί επαναστάτες, η πολιτική ηγεσία και πάρα πολλά ανώτερα και ενδιάμεσα στελέχη ενός κόμματος που επικαλέστηκε την πολιτική αλλαγή, αλλά και πολλά κοινωνικά και πολιτικά στελέχη των σχηματισμών της  πολιτικής αριστεράς, έκαναν  προσωπικές επαγγελματικές κινήσεις και καριέρες, σε πλήρη πολλές φορές αντίφαση με το πρώην ιδεολογικό και πολιτικό τους προφίλ. Το κύμα ιδεολογικής μεταστροφής που αρχικά προκάλεσαν οι αλλαγές στις κοινωνικές συνθήκες που προαναφέρθηκαν, μετατράπηκε σε ποτάμι που παρέσυρε στα νερά του ακόμη και πρώην ¨αγίους¨ του κοινωνικού κινήματος. Αυτό το ρεύμα της ηθικής κατάπτωσης, του επίπλαστου, της γκλαμουριάς και του δήθεν , επειδή γινόταν συγκεκριμένη εικόνα της κοινωνικής ζωής άμεσα, μεταδιδόταν ταχύτατα και επιδρούσε στο επίπεδο των κοινωνικών αξιών και των συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων ,μέχρι τα κατώτερα στρώματα της κοινωνικής πυραμίδας.

5. Η κατά το δυνατόν ευκρίνεια των συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων-ερμηνειών, μειώνεται μέσα από την ένταση και την ταχύτητα της κοινωνικής κινητικότητας και των μεταβολών, την αύξηση της κοινωνικής διαστρωμάτωσης, της πολυπλοκότητας των κοινωνικών κατασκευών και συνολικά της κοινωνίας και τελικά μέσα από τον μεγάλο όγκο των νοητικών πληροφοριών, στις οποίες κυριαρχούν οι εικόνες, ή η περιγραφή εικόνων Αυτό δημιουργεί στο κεφάλι μας μία σχετική αδυναμία διαπραγμάτευσης και κατηγοριοποίησης πληροφοριών, επειδή αδυνατίζουν οι λειτουργίες δημιουργίας αφηρημένων εννοιών-κατηγοριοποιήσεων αυτών των πληροφοριών στο κεφάλι μας¨, και επειδή επίσης ¨συρρικνώνεται¨ η αίσθηση του χρόνου, ή κατατμίζεται σε μικρά χρονικά τμήματα, λόγω της τεράστιας συσσώρευσης πληροφοριών σε μεγάλα χρονικά διαστήματα., μέγεθος που το ατομικό νευρικό σύστημα αδυνατεί να επεξεργαστεί με ενιαίο τρόπο.  Το λεγόμενο μεταμοντέρνο, αυτή η ¨σούπα¨ με το τεράστιο εύρος κατατμήσεων και στοιχειακών συνθέσεων,  αυτή η προσπάθεια εξαφάνισης της ¨χρονικότητας¨ των χαρακτηριστικών, στις αισθητικές και κοινωνικές προτιμήσεις-θεάσεις μας, έχει να κάνει πολύ με αυτήν την κοινωνική αδυναμία ευκρινειας των επι μέρους συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων λόγω της αναπτυσσόμενης στο ατομικό νευρικό σύστημα αδυναμίας που προαναφέρθηκε ,  και η οποία οδηγεί στην πολύπλευρη κοινωνική πολυδιάσπαση, ή στις περιστασιακές κοινωνικές, απείρως πολύχρωμες και επισφαλείς, επιφανειακές κοινωνικές ενότητες.

6. Η επίδραση της  τηλεόρασης. Αυτό το εργαλείο καθίσταται κοινωνικά θανατηφόρο ως εργαλείο τεράστιας δυνατότητας μανιπουλάτσιας των ερμηνειών και δημιουργίας συστημάτων κοινωνικών αξιών, άρα  συλλογικών κοινωνικών αναπαραστάσεων , και ταυτοτήτων, όταν το έχει στην κατοχή της αποκλειστικά μία κοινωνική ολιγαρχία όπως στη χώρα μας.

7. Σχετιζόμενη με τα παρα πάνω αλλά πολύ πιο κεντρική, είναι μία υπόθεση που αφορά στον περιορισμό της ισχύος του ίδιου του ατομικού μηχανισμού ταύτισης των πολιτών με τις παντός είδους απλές και σύνθετες πληροφορίες που τους διαρρέουν. Δηλαδή στο αδυνάτισμα του ίδιου του βιοψυχικού μηχανισμού με τον οποίο αναγνωρίζουμε τις ενότητες και τις αποξενώσεις μας με τις απλές και σύνθετες πληροφορίες που διαρρέουν τον εγκέφαλό μας. Η υπόθεση αφορά στην μείωση της συναισθηματικής φόρτισης των πληροφοριών τις οποίες οικειώνεται και ¨εντάσσει¨ το ατομικό νευρικό σύστημα, λόγω της υπερβολικά έντονης στην εποχή μας νοητικής του λειτουργίας, που είναι σχετικά πιο ¨αργή¨ σε ταχύτητες από την συναισθηματική λειτουργία. Άρα με κάποιο τρόπο την περιορίζει στην συνολική διαδικασία..

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

Οι παρα-πάνω παρατηρήσεις, μπορούν να αποτελέσουν σε ικανοποιητικό βαθμό μια ισχυρή βάση ερμηνείας για τα σημερινά χαρακτηριστικά της κοινωνικής ζωτικότητας και των κοινωνικών κινημάτων στη χώρα μας και συγκεκριμένα για:

-Την μείωση της σχετικής κοινωνικής εμβέλειας των θεωρητικών πολιτικών ιδεολογιών και την σχετική ένταση των θρησκευτικών και εθνικών ιδεολογιών.

-Τις εξατομικευμένες κοινωνικές αναπαραστάσεις και συμπεριφορές, με βάση ένα φανερό ή κρυφό υπόβαθρο αποτίμησης προσωπικού και όχι συλλογικού κόστους-οφέλους.

-Την απομαζικοποίηση και την μείωση της μαχητικότητας και της κοινωνικής επίδρασης των παραδοσιακών κοινωνικών κινημάτων και  των ενδιάμεσης εμβέλειας οργανωμένων κοινωνικών συλλογικοτήτων, οργανώσεων και θεσμών όπως και την απαξίωση των ηγεσιών τους, που συμβάδισε χρονικά με την σταδιακή απαξίωση του πολιτικού συστήματος και την απομαζικοποίηση των κομματικών φορέων.(Εδώ εντάσσεται και η άρνηση του πιο ¨ζωντανού¨ τμήματος της κοινωνίας, δηλαδή της συντριπτικής πλειοψηφίας της νεολαίας που ενηλικιώθηκε μετά την εποχή της έντασης των πολιτικών-κομματικών ιδεολογιών, να ενταχθεί σε οργανωμένα σχήματα κοινωνικών και πολιτικών διεκδικήσεων στα οποία κυριαρχούν και οι θεωρητικές πολιτικές ιδεολογίες, και μία ¨περιορισμένη¨ κοινωνικά συλλογική ταυτότητα).

– Την ύπαρξη πολλών διάσπαρτων νέων κοινωνικών κινημάτων, με έντονη ευαισθησία στην αυτονομία τους, τα οποία κινούνται από ολιγάριθμες, κυρίως έντονα   πολιτικά ιδεολογικοποιημένες ομάδες που απέμειναν από το παρελθόν, από  μικρές ομάδες νέων με προσανατολισμό σε οραματικές κοινωνικές ιδεολογίες όπως τις αντιεξουσιαστικές ή τις οικολογικές αλλά με παντελώς ανεπαρκή συγκεκριμένο πολιτικό λόγο, ή επίσης ομάδες που καθορίζονται από την θρησκευτική ιδεολογία (η οποία ενισχύεται ως μη ακυρώσιμη στην κοινωνική πραγματικότητα και χρήσιμη στην ψυχολογική αντιμετώπιση του υπαρξιακού τρόμου και της εντεινόμενης κοινωνικής αποξένωσης) και την μεταφυσική αναζήτηση. (Στέκια νεολαίας, οικολογικές ομάδες, πολιτισμικές ομάδες, οργανώσεις-ομάδες αλληλεγγύης, νέοι καταναλωτικοί συνεταιρισμοί, κινήματα αυτοδιαχείρισης, ομάδες φιλοσοφικής αναζήτησης και ιδιαίτερων τρόπων αντιμετώπισης της πραγματικότητας κ.λ.π.).

-Την εμφανή ατομική τάση στους πολίτες για αναζήτηση κατά το δυνατόν αδιαμεσολάβητων από ενδιάμεσες κοινωνικές κατασκευές και θεωρητικές πολιτικές ιδεολογίες, πεδίων ατομικής και συλλογικής κοινωνικής ταύτισης. Αυτή είναι μία τάση ενίσχυσης του αισθήματος ατομικής και συλλογικής ενότητας και ταυτότητας. σε διάφορα κοινωνικά πεδία(ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, χώροι και σύλλογοι με περιεχόμενο την σωματική και ίσως πνευματική άσκηση, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, την ποιότητα και επεξεργασία της τροφής, τα ταξίδια, τη γνώση, τη σχέση με τη φύση, την φιλοσοφική αναζήτηση κ.λ.π.).(Παρατήρησα ότι στην Χαλκίδα-πόλη περίπου 80.000 κατοίκων,  υπάρχουν 3 σύλλογοι στους οποίους διδάσκονται παραδοσιακοί χοροί μέσα σε ένα ευχάριστο και διασκεδαστικό κλίμα παρέας, οι οποίοι σύλλογοι έχουν ως μέλη τουλάχιστον 600 άτομα. Αν κάποιο κόμμα είχε ως μέλη τα μισά από αυτά, θα είχε φέρει όλη την πόλη ¨τούμπα¨).

-Την ανάπτυξη και ενίσχυση ακραίας αντικοινωνικής επιθετικότητας στην κατεύθυνση αναζήτησης συμβολικής αντισυστημικής ισχύος, από τα πιο καθυστερημένα πολιτικά τμήματα των φτωχών στρωμάτων, της νεολαίας και των μικροαστών, που προσανατολίζονται προς το φιλοναζιστικό μόρφωμα της χρυσής αυγής και αυταρχικές λογικές.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟ ΤΟΥ 2010.

Παρά τις αρνητικές όμως εξελίξεις για τα παραδοσιακά κοινωνικά κινήματα, υπήρξε ένα μεγάλο προανάκρουσμα από τις μεγάλες ταραχές πανελλαδικής εμβέλειας για την δολοφονία του νεαρού μαθητή Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από ειδικό φρουρό της Αστυνομίας τον Δεκέμβριο του 2008, πράγμα που έδειχνε την δυναμική που μπορεί να έχουν αντιαυταρχικά κινήματα στη χώρα. Ένα αντιαυταρχικό κίνημα τέτοιας έκτασης, δεν μπορεί να είναι μηδενιστικό, όπως υποστηρίζουν κάποιοι που δεν μπορούν να εξηγήσουν ικανοποιητικά το φαινόμενο. Μετά όμως από τον Φεβρουάριο του 2010, που γίνεται η μεγάλη απεργία της ΑΔΕΔΥ για το πρώτο πακέτο μέτρων που αφορά στον δημόσιο τομέα, –και παρά τα αρνητικά χαρακτηριστικά των παλιών κοινωνικών κινημάτων που προαναφέρθηκαν-, έως και τις δεύτερες εκλογές του 2012 στις 17 Ιουνίου, (δηλαδή για περίπου 2,5 χρόνια όπου ψηφίστηκαν το πρώτο και το δεύτερο μνημόνιο και το πρώτο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα με καταιγισμό αντίστοιχων εξοντωτικών  μέτρων για την κοινωνία και την οικονομία), υπήρξε ένα ανεπανάληπτο κύμα κοινωνικών κινητοποιήσεων και αντιδράσεων, το οποίο αντιμετωπίστηκε με εγκληματική αποφασιστικότητα από τους κυβερνητικούς τοποτηρητές των ξένων δανειστών στη χώρα. Ανεξαρτητοποιήθηκαν ή διαγράφηκαν μέχρι την επόμενη της ψήφισης του Β΄μνημονίου, 64 βουλευτές, υπήρξε μία σεισμική μεταβολή στα εκλογικά ποσοστά, έγιναν συνεχείς κινητοποιήσεις από τα συνδικάτα με κορύφωση σε 8 πρωτοφανείς σε όγκο διαδηλώσεις-κινητοποιήσεις στην Αθήνα και πολλές κινητοποιήσεις-πορείες-διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα καθώς και μία μεγάλη πανελλήνια αποδοκιμασία της κυβερνητικής πολιτικής στις παρελάσεις της 28ης Οκτωβρίου του 2011. Η κορύφωση της βίαιης αντιμετώπισης της κοινωνίας από τους κυβερνητικούς πραιτοριανούς, πραγματοποιήθηκε στις τεράστιες(πάνω από 500.000 λαού) συγκεντρώσεις της 28 και 29 Ιουνίου(ψήφιση του πρώτου μεσοπρόθεσμου προγράμματος), καθώς και στις 19 και 20 Οκτωβρίου του 2011(ψήφιση πολυνομοσχεδίου), (πράγμα που  έδειχνε πεντακάθαρα για όσους μπορούν να εκτιμήσουν τι αιματοχυσία θα μπορούσε να συμβεί αν αντιδρούσε ο κύριος όγκος των συγκεντρώσεων), ότι οι πραιτοριανοί των μνημονιακών κυβερνήσεων, είχαν αντιμετωπίσει και το ενδεχόμενο να σπρώξουν άμεσα τη χώρα σε  καταστάσεις εμφυλίου πολέμου προκειμένου να εξυπηρετήσουν τους πολιτικούς εκπροσώπους των ξένων δανειστών. Η απουσία και σιωπή της τηλεόρασης στα περισσότερα μεγάλα γεγονότα με τις ανεκδιήγητες (και κατά το μάλλον σφόδρα ύποπτες) αποφάσεις των δημοσιογραφικών σωματείων για παράλληλες απεργίες των δημοσιογράφων τις μέρες των μεγαλύτερων ειρηνικών κινητοποιήσεων, καθώς και η εστίασή της τηλεόρασης κάθε φορά στα επεισόδια και στις καταστροφές (υπάρχουν στοιχεία για δράση προβοκατόρων της αστυνομίας) και όχι στο πολιτικό ζήτημα της απονομιμοποίησης των μνημονίων από τις συγκλονιστικές κινητοποιήσεις, δίνει μια πρόγευση για τη  χρησιμότητα του πλήρους ελέγχου των δημοσιογράφων από το πολιτικό σύστημα και την κατάργηση της ΕΡΤ  που ακολούθησε τον Ιούνιο του 2013]

Η αίσθηση και η πρόθεση όμως του κόσμου για τις εξελίξεις, ήταν ειρηνική και καθαρή και μεταδόθηκε παντού ως  κύμα. Θα μπορούσε να αποδοθεί ως εξής

:<< Αυτοί οι κυβερνητικοί δωσίλογοι δεν καταλαβαίνουν τίποτε, γιατί φοβούνται ότι ¨παίζεται το τομάρι τους. Είναι αποφασισμένοι να κάνουν χωρίς πραγματικές αντιρρήσεις, ότι τους προστάζουν τα αφεντικά τους, οι πολιτικοί εκπρόσωποι των έξωθεν ισχυρών δανειστών και φιλόδοξων νεοαποικιοκρατών ¨>>. Ο φόβος και η αίσθηση του λαού ότι οι κοινωνικές αντιδράσεις  δεν ¨πιάνουν τόπο¨ και ότι ¨δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει¨, ξαπλώθηκε παντού μέσα στην κοινωνία, επιτείνοντας τις προηγούμενες αρνητικές εξελίξεις και τα αρνητικά αποτελέσματα στη δυναμική και την μαζικότητα των  επί μέρους κινητοποιήσεων και των επί μέρους κοινωνικών συλλογικοτήτων και οργανώσεων. Αυτό άρχισε να φαίνεται πρίν από τις εκλογές του 2012, και σήμερα έχει ενταθεί. Σε πολλά σωματεία του δημόσιου τομέα, υπάρχει τόσο μεγάλη απροθυμία εκπροσώπησης, που κινδυνεύουν με θεσμική διάλυση. Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλά σωματεία του ιδιωτικού τομέα.  Τα επί μέρους κινήματα που διεξήγαγαν μεγάλους αγώνες, όπως αυτά της ¨χαλυβουργικής¨, των ¨Σκουριών¨ Χαλκιδικής και της ΕΡΤ, των καθηγητών κ.λ.π, ενώ τράβηξαν ένα μεγάλο μέρος συμπάθειας και συμπαράστασης του λαού  απέναντι στην συνολική εγκληματική αποφασιστικότητα των πραιτωριανών, φυσιολογικά έφτασαν τα όριά τους και ¨έπεσαν¨. Το συνολικό κίνημα αντίστασης στο μνημόνιο και τις επιπτώσεις του, προφανώς δεν επιθυμούσε αιματηρές συγκρούσεις και καταστάσεις, ούτε και είχε καμιά ελπίδα από τέτοιες εξελίξεις. Έτσι, αντιμετωπίζοντας την αναποτελεσματικότητά του , περιόρισε τις επί δυόμιση χρόνια ισχυρές αντιστάσεις του, εναποθέτοντας την ελπίδα του στις εκλογικές εξελίξεις. Αυτή η διαδικασία της κινηματικής ύφεσης συνεχίζεται και σήμερα, με τα όποια στοιχεία πολιτικής δημοκρατίας και κοινωνικών δικαιωμάτων έχουν απομείνει, να βρίσκονται στο στόχαστρο των αδίστακτων πραιτοριανών της κυβέρνησης και των νεοαποικιοκρατών.

 

ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ

Τα παραπάνω δείχνουν έναν εξελισσόμενο δυϊσμό τάσεων μεταξύ κοινωνίας-πολιτικού συστήματος. Η κοινωνία αντιλαμβάνεται όλο και περισσότερο-και σωστά- την επίθεση εναντίον της, ως συνολική  επίθεση ενάντια  σε ολόκληρο το λαό και τη χώρα. Δηλαδή σαν επίθεση στο μεγάλο ¨εμείς¨, στο έθνος, στην μεγάλη συλλογική ταυτότητα., που προφανώς έχει και πραγματικό, και συμβολικό, και φαντασιακό χαρακτήρα., σήμερα που βρισκόμαστε ακόμη στην ιστορική περίοδο των εθνών-κρατών. Έτσι διαμορφώνεται μία τάση ανάπτυξης και έντασης εθνικών και πατριωτικών ιδεολογιών, ιδεολογιών που προσδοκούν να συγκολλήσουν το μεγάλο ¨εμείς¨ απέναντι στους εχθρικούς παράγοντες. Όπως όμως αναλύθηκε προηγουμένως, ενώ η κοινωνία προσανατολίζεται προς την ενίσχυση του μεγάλου εμείς, του ¨εθνικού¨, μέσα στο οποίο δεν περιλαμβάνεται προφανώς ο εσμός των Ελλήνων τραπεζιτών, της ντόπιας ολιγαρχίας και των δωσίλογων, δυστυχώς έχουν αδυνατίσει οι επί μέρους συλλογικές κοινωνικές ταυτότητες και αντίστοιχες δράσεις, έχουν αδυνατίσει τα μικρά και τα μεσαία κοινωνικά ριζοσπαστικά ¨εμείς¨, τα οποία αρθρωνόμενα θα γίνονταν η ισχυρή κοινωνική ραχοκκοκαλιά και η ισχυρή στήριξη του μεγάλου ¨εμείς¨ για την μεγάλη κοινωνική και εθνική μάχη. Το μεγάλο ¨εμείς¨, το πατριωτικό-εθνικό, είναι σαν μία ασώματος κεφαλή. Δηλαδή έχει αδυνατίσει το κοινωνικό περιεχόμενο μιας πράγματικής κοινωνικής ενότητας και ισχύος για το λαό και τη χώρα, που θα είχε μεγάλη πιθανότητα επιτυχούς αντιπαράθεσης με τους ξένους αποικιοκράτες και την ντόπια ολιγαρχία. Η αντικειμενική τάση ενός πατριωτικού μετώπου με ουσιαστική κοινωνική βάση και στήριξη, θα ήταν η επανασυγκρότηση του κοινωνικού σώματος με διεύρυνση της κοινωνικής δημοκρατίας. Η κοινωνική δημοκρατία, αποτελεί συστατικό περιεχόμενο των κοινωνικών κινημάτων. Χωρίς να αναπτυχθεί μέσω των επί μέρους κοινωνικών κινημάτων αυτό το επί μέρους κοινωνικό περιεχόμενο και αυτή η επί μέρους κοινωνική ισχύς, χωρίς να υπάρξουν διευρυμένες επί μέρους κοινωνικές συλλογικές ταυτότητες με πατριωτικό περιεχόμενο, είναι βέβαιο ότι θα ελλοχεύει η  ψευδεπίγραφη πατριωτική καπηλεία, που μπορεί να γίνει ισχυρό ιδεολογικό όπλο ανάπτυξης της αντικοινωνικής επιθετικότητας του κάθε ναζιστή και του κάθε πονηρού, που θα ¨ψαρεύει¨ στα θολά νερά για αφελείς ,και πιθανό εργαλείο του κάθε πράκτορα ξένων συμφερόντων, δηλαδή θα χρησιμοποιηθεί για σκοπούς αντίθετους με αυτούς που ψευδώς μπορεί να δηλώνονται.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ.(εδώ θα μπορούσαν να υπάρξουν πολλές αναφορές και συγκεκριμένα παραδείγματα).

Τα πάρα πάνω υποδεικνύουν σαφείς κατευθύνσεις για την ανάπτυξη των κοινωνικών κινημάτων και την ενεργοποίηση των πολιτών σήμερα στη χώρα μας.

  1. Προσπάθεια για κατά το δυνατόν αυτόνομη και αδιαμεσολάβητη από κρατικούς και κομματικούς μηχανισμούς ανάπτυξη της ιδιαίτερης κοινωνικής κουλτούρας και των διαδικασιών των επί μέρους κοινωνικών κινημάτων. Το κύριο πλαίσιο θα πρέπει να είναι ¨ενότητα στην κοινωνική δράση¨ χωρίς αποκλεισμούς, πλήν των απόψεων που αντιμάχονται την κοινωνική δημοκρατία, η οποία είναι και η ουσία της ύπαρξης των κοινωνικών κινημάτων.
  2. Προτεραιότητα στα κοινωνικά κινήματα, που το αίτιο της ύπαρξής τους είναι το άμεσο κοινωνικό συμφέρον και η κοινωνική ζωή των πολιτών οι οποίοι συγκροτούν οι ίδιοι την κοινωνική συλλογικότητα-φορέα του. κινήματος.(Εργατοϋπαλληλικό, αγροτικό, επαγγελματικά κινήματα, τοπικά κινήματα και κινήματα τοπικής αυτοδιοίκησης, κοινοτικά κινήματα, κινήματα κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, κινήματα οικολογικής παραγωγής και προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας των πολιτών από επικίνδυνους διατροφικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, συνεταιριστικά κινήματα παραγωγών και καταναλωτών, κινήματα για την  υγεία και την παιδεία,  κινήματα ελεύθερου χρόνου, ζωής και μόρφωσης της νεολαίας, πολιτισμικά κινήματα κ.λ.π.). Τα κοινωνικά κινήματα των οποίων τα μέλη έχουν έμμεση σχέση με το πρόβλημα ή την κατάσταση πάνω στην οποία  αυτά τα κινήματα οικοδομούνται,( δηλ. μόνο μέσω συμπάθειας προς άλλους και μέσω πολιτικών ιδεολογιών),ενώ μπορεί να είναι πολύ σημαντικά για την κοινωνία σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους, έχουν συνήθως μικρή ένταση και διάρκεια, και συνεχή ¨ροή¨ των μελών τους. Για παράδειγμα, έχει διαφορετική δυναμική μία οργάνωση αλληλεγγύης, μέσα στην οποία βοηθούν εθελοντικά και αρκετοί φτωχοί άνεργοι νέοι οι οποίοι ωφελούνται και οι ίδιοι από την ύπαρξη του κινήματος, η ακόμη όταν η αλληλεγγύη συνδυάζεται με ευρύτερη χρησιμότητα μιάς οργανωμένης οντότητας σε μια περιοχή που κάνει πράγματα για να ωφελήσει και τα μέλη της,  και διαφορετική δυναμική έχει μία οργάνωση αλληλεγγύης, ενός φιλόπτωχου ταμείου ή ενός συλλόγου εύπορων κυριών.
  3. Προσπάθεια διεύρυνσης των πεδίων συλλογικής ταύτισης των επί μέρους κοινωνικών κινημάτων, χωρίς να χάνουν τον κύριο κοινωνικό χαρακτήρα της ύπαρξής τους, δημιουργώντας χώρους και διαδικασίες διεύρυνσης της ενότητας των μελών τους μεταξύ τους και με την ζωή τους. Δημιουργώντας δηλαδή ανοιχτές κοινότητες και κοινοτικά περιβάλλοντα ζωής, ατομικής και συλλογικής αλληλεγγύης, πολιτισμού, κοινωνικής μόρφωσης, άθλησης, διασκέδασης και αναψυχής, πέρα από τις κύριες δραστηριότητες των μελών των επί μέρους κοινωνικών κινημάτων.
  4. Προσπάθεια για επιστημονική ενδελέχεια, στους κανόνες  συγκρότησης, οργάνωσης, λειτουργίας και ελέγχου, μέσα σε πλαίσια αυστηρής διαφάνειας, δημοκρατίας και αμοιβαιότητας. Πρόβλεψη αποφυγής εσωτερικών οικονομικών και άλλων συσχετισμών ελέγχου και χειραγώγησης του κοινωνικού κινήματος ή των μορφών οργάνωσής του. Συνεχής έρευνα και καινοτόμες ιδέες για το περιεχόμενο και τις κατευθύνσεις της δράσης για μεγαλύτερη επιτυχία στους στόχους του κοινωνικού κινήματος.
  5. Προσπάθεια για επέμβαση σε νομοθετικά πλαίσια τα οποία ευνοούν τους στόχους και την διεύρυνση της επιτυχίας των κοινωνικών κινημάτων, χωρίς εξαρτήσεις και περιορισμούς στην δράση από κρατικούς, κομματικούς ή άλλους εξωγενείς του κινήματος μηχανισμούς.
  6. Προσπάθεια για ¨τοπικότητα¨ στους πυρήνες ανάπτυξης των κοινωνικών κινημάτων.
  7. Προσπάθεια δημιουργίας τοπικών δικτύων αλληλοενημέρωσης και πιθανού συντονισμού δραστηριοτήτων κοινωνικών κινημάτων. Μπορούν να υπάρξουν επιτροπές ¨γειτονιάς¨, από εκπροσώπους διάφορων κοινωνικών κινημάτων στο επίπεδο μιάς περιοχής, που θα μπορούν να ασχοληθούν με ευρύτερα θέματα που απασχολούν τους κατοίκους της περιοχής, και δεν καλύπτονται από επί μέρους κοινωνικά κινήματα.  Προσπάθεια αυτόνομης μετωπικής έκφρασης με εκπροσώπους, στους θεσμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το πιο προνομιακό πεδίο για να εκφραστεί στην εποχή μας ο δυϊσμός κατεύθυνσης και η σύγκρουση μεταξύ κοινωνίας- σημερινού πολιτικού συστήματος, είναι η τοπική αυτοδιοίκηση.
  8. Προσπάθεια μέσω συζητήσεων, μελετών και παρακολούθησης των συνολικών εξελίξεων στη χώρα, της κατανόησης της συσχέτισης του επί μέρους κοινωνικού κινήματος, με την κοινωνική δομή, τις γενικές κοινωνικοπολιτικές διαδικασίες και την συνολική κατάσταση του λαού και της χώρας. Σε καμιά περίπτωση αυτές οι προσπάθειες γενικού προσανατολισμού, δεν θα πρέπει να υποκαθιστούν τις κύριες, κατά το δυνατόν συμφωνημένες κοινωνικές δράσεις του κινήματος.

 

Στην ουσία οι παρα-πάνω κατευθύνσεις, αποσκοπούν στην ανάπτυξη των επί μέρους και αυτόνομων κοινωνικών συλλογικών ταυτοτήτων των κοινωνικών κινημάτων και μιάς αυτόνομης δημοκρατικής συμμετοχικής κουλτούρας σε καθένα από αυτά, πράγμα που σημαίνει μαζικοποίηση, σπάσιμο του συντεχνιασμού με την διεύρυνση κοινωνικών ιδεολογιών και κοινωνικών αξιών, και επανασύσταση κοινωνικών χώρων συζήτησης, δημιουργίας, ζωής και  μάχης για την κοινωνία, την άμεση δημοκρατία και την πατρίδα, στους πραγματικά δύσκολους καιρούς που έρχονται.

Θανάσης Σταματούκος.

 

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΜΕΛΟΥΣ
Αρέσει σε %d bloggers: