Αναθεώρηση του Συντάγματος

Συμβολή στη συζήτηση για την Συνταγματική αναθεώρηση

YannibasΤου Χρήστου Γιαννίμπα*

Είναι πρόδηλο πως η κρίση στη χώρα την τελευταία τετραετία πήρε τεράστιες διαστάσεις. Αυτές δεν αφορούν μόνο το οικονομικό πεδίο, αλλά επεκτάθηκαν σε όλους τους θεσμούς και τελικά στη Δημοκρατία και ανεξαρτησία της χώρας. Πρακτικά η Βουλή δεν λειτουργεί και το πολίτευμα έχει (το λιγότερο) αλλοιωθεί. Όχι ότι πριν την κρίση λειτουργούσε άψογα, ή έστω με λίγα «παρατράγουδα». Και στο προηγούμενο της κρίσης διάστημα, τα φαινόμενα αυταρχισμού και παραβίασης της συνταγματικής τάξης δεν έλειπαν. Όμως τουλάχιστον «κουτσά στραβά» η Βουλή λειτουργούσε, η Δημοκρατία δεν είχε καταλυθεί και η χώρα δεν τελούσε υπό ξένη κατοχή, όπως απροκάλυπτα συμβαίνει σήμερα. Η ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος αναγνωρίζεται πλέον απ’ όλους και εδώ έγκειται και ο μεγάλος κίνδυνος. Γιατί αν το Σύνταγμα αναθεωρηθεί από αυτούς που χρόνια τώρα ασκούν την κυβερνητική εξουσία, μόνο καλό δεν προμηνύεται για το λαό και τη χώρα. Δεν θα εκπλαγώ αν καθιερώσουν και συνταγματικά τα μνημόνια αλλά και την εξάρτηση της χώρας ή και τη μετατροπή της σε αποικία χρέους. Απέδειξαν άλλωστε πως είναι ικανοί για όλα.

Το πολίτευμα της χώρας μας είναι προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Είναι όμως πράγματι έτσι, ή μήπως είναι κι αυτό κενό γράμμα; Τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης λέγαμε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε την εξουσία να διορίσει πρωθυπουργό τον κηπουρό του, θέλοντας έτσι να δείξουμε πως είχε υπερεξουσίες. Και πράγματι είχε. Έτσι οδηγηθήκαμε στην περικοπή αυτών των υπερεξουσιών, για να έχουμε σήμερα ένα πολιτικό σύστημα που κάποιοι κακώς χαρακτηρίζουν ως πρωθυπουργοκεντρικό. Πιστεύω πως κάνουν λάθος. Είναι καθαρά πρωθυπουργικό. Κι ας μην εκλέγεται απ’ ευθείας ο πρωθυπουργός, κι ας ορίζει το Σύνταγμα αλλιώς το πολίτευμα.

Είναι δεκάδες τα ζητήματα που αφορούν τις εξουσίες του πρωθυπουργού. Κάποιες απ’ αυτές απορρέουν από τη θεσμική του θέση και άλλες από τη θέση του ως αρχηγού του κόμματός του. Αυτές αφορούν και τα δύο κόμματα που κυβέρνησαν (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ) και την αρχηγική τους δομή και οργάνωση. Γι’ αυτό και τα συμπτώματα είναι κοινά και φυσικά δεν φταίνε μόνο οι θεσμοί γι’ αυτό. Κάποιοι θα πουν πως για πολλά φταίει ο εκάστοτε Πρωθυπουργός και ο τρόπος που ασκεί τις εξουσίες του. Θεωρώ αυτή την προσέγγιση λαθεμένη, γιατί προσωποποιεί το ζήτημα και το αναγάγει σε καλό ή κακό Πρωθυπουργό. Φυσικά ο κάθε πρωθυπουργός έχει στο ακέραιο την ευθύνη για τον τρόπο που ασκεί τις υπερεξουσίες του, κι αυτές ακριβώς είναι το ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί. Ενδεικτικά και μόνο αναφέρω λίγα (λόγω χώρου) παραδείγματα επιλέγοντας την προ μνημονίων περίοδο μιας και κάποιος θα μπορούσε να πει πως στην περίοδο των μνημονίων η χώρα βρίσκεται σε έκτακτες συνθήκες.

Οι εκλογικοί συνδυασμοί. Για παράδειγμα τα «βατοπεδινά» είχαν τις υπογραφές Δούκα και Μπασιάκου. Ο πρωθυπουργός αποφάσισε: Ο Δούκας «έξω», ο Μπασιάκος «μέσα». Ο Τσιτουρίδης «έξω» για λόγους που τους ψάχνει (;) ακόμα. Στις εκλογές του 2007 τη Γιαννάκου (καλώς ή κακώς) ο λαός της Αθήνας δεν την έστειλε στη Βουλή. Ο πρωθυπουργός αποφάσισε: Επικεφαλής στο ευρωψηφοδέλτιο. Όπως έλεγε και ο ιερός Αυγουστίνος «Roma locuta est, causa finita est»[1]. Θα πείτε πως αυτές είναι ειδικές περιπτώσεις. Ναι, καλά. Για τους υποψήφιους σε κάθε νομό ποιος αποφασίζει; Μήπως η τοπική κοινωνία και δεν το αντιληφθήκαμε; Μήπως κάποιο κομματικό όργανο; Προσοχή, αναφέρομαι σε απόφαση όχι εισήγηση. Το ζήτημα της επιλογής των βουλευτών του κοινοβουλίου, εθνικού και ευρωπαϊκού, είναι κεφαλαιώδους σημασίας. Αν βέβαια θέλουμε να μιλάμε για κοινοβουλευτική δημοκρατία. Δηλαδή μια αντιπροσωπευτική δημοκρατία, στην οποία ο λαός κυβερνά δια των αντιπροσώπων του που ασκούν και την εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία. Αυτή όμως (η αντιπροσωπευτική δημοκρατία) είναι πρόδηλα νοθευμένη, όταν ο πρωθυπουργός (και αρχηγός του κυβερνώντος κόμματος) κυριολεκτικά διορίζει βουλευτές (ου μην και «απολύει»). Κι αν ακόμα δεχτούμε πως για την επιλογή στις εθνικές εκλογές το κόμμα ή και η βάση παίζει κάποιο ρόλο, τους βουλευτές στο ψηφοδέλτιο επικρατείας και όλους του ευρωψηφοδελτίου τους διορίζει άμεσα ο πρωθυπουργός (και αρχηγός).

Ο εκλογικός νόμος, που δεν είναι ένας ακόμα νόμος και δεν αφορά την «αριθμητική» των κομμάτων. Ο εκλογικός νόμος και το εκλογικό σύστημα που αυτός καθιερώνει είναι ένας θεσμός που αναπαράγει το δημοκρατικό μας σύστημα. Σαράντα χρόνια από τη μεταπολίτευση και εξακολουθεί να μην είναι είδηση η αλλαγή του εκλογικού νόμου. Ο πρωθυπουργός κόβει και ράβει τους κανόνες του παιχνιδιού στα μέτρα του. Ο εκλογικός νόμος έχει γίνει άσκηση κομματικής αριθμητικής. Αν μάλιστα θέλει, αλλάζει την αριθμητική, δηλαδή την κατανομή των εδρών, αλλά και το χάρτη. Δηλαδή το μέγεθος της κάθε εκλογικής περιφέρειας.

Πρόωρες εκλογές. Ο Πρωθυπουργός θέλει να κάνει πρόωρες εκλογές διαλύοντας τη Βουλή. Επικαλείται «εθνικό θέμα» και το κάνει. Ποιος αποφασίζει το «εθνικό θέμα»; Ο ίδιος βέβαια. Θυμηθείτε την απόφαση του Καραμανλή για εκλογές το 2009. Οι υπουργοί του, οι βουλευτές του αλλά και το προεδρείο της Βουλής, την έμαθαν μαζί με όλους εμάς από την τηλεόραση με το διάγγελμα που μας απηύθυνε. Την Παρασκευή (8/10/2009), το πρωί μιλούσε στη Βουλή με τους αρχηγούς των άλλων κομμάτων, το απόγευμα με διάταγμα έκλεινε τη Βουλή. Χωρίς να έχει ενημερώσει όχι μόνο τους υπουργούς και βουλευτές του, αλλά ούτε καν τον Πρόεδρο της Βουλής, ο οποίος την ίδια στιγμή ρύθμιζε το πρόγραμμα των εργασιών της Βουλής, αγνοώντας ότι ο Πρωθυπουργός την είχε κλείσει. Έτσι εξουδετέρωσε τον πρόεδρο της Βουλής αλλά και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Τους κατέστησε ερήμην τους συνεργούς του. Δεν ήταν συνταγματική εκτροπή ή πραξικόπημα. Ήταν όμως η απόλυτη περιφρόνηση προς όλους και τελικά προς τους θεσμούς. Επιπλέον θυμίζω. Ο Πρωθυπουργός θέλει να αποχωρήσει η πλειοψηφία του από τη Βουλή. Πρωτοφανές στα κοινοβουλευτικά χρονικά, όχι της Ελλάδας αλλά του πλανήτη, να αποχωρεί από τη Βουλή η πλειοψηφία. Ε και λοιπόν; Έτσι θέλει, έτσι κάνει. Επαναλήφθηκε τρεις φορές. Δύο για το Βατοπέδιο και μια για τον Παυλίδη. Μήπως η πράξη αυτή διεκδικεί βραβείο πολιτικής διδαχής ή πολιτικού ήθους ή πολιτικής ευπρέπειας: Βέβαια οι Σαμαράς και Βενιζέλος ξεπέρασαν όλους τους πρώην πρωθυπουργούς κάνοντας πρόταση μομφής στον εαυτόν τους !!

Ανεξάρτητες Αρχές (ΑΑ). Θεωρώ την καθιέρωσή τους σημαντικό βήμα προόδου. Η συνταγματική τους κατοχύρωση ενίσχυσε τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών και διεύρυνε τη Δημοκρατία καθιερώνοντας έναν ακόμα «βαθμό ελευθερίας» στους υπάρχοντες τρεις (νομοθετική, δικαστική, εκτελεστική). Να δεχτούμε ότι οι προθέσεις ήταν αγαθές. Δυστυχώς η πράξη (τουλάχιστον εν μέρει) τις ακύρωσε. Το «καπέλωμα» από την πολιτική ηγεσία δεν έλειψε. Αλλά και όπου και όταν δεν υπήρχε, οι ΑΑ σε αρκετές περιπτώσεις αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στο ρόλο τους, είτε γιατί τους έλειπαν τα μέσα είτε λόγω έλλειψης κατάλληλου θεσμικού πλαισίου. Κάποια προβλήματα των ΑΑ ήρθαν στην επιφάνεια με αφορμή ζητήματα που απασχόλησαν την πολιτική ζωή της χώρας. Θυμίζω μερικά. Τηλεφωνικές υποκλοπές, χρηματιστήριο, κάμερες στους δρόμους, θέμα ταυτοτήτων, βασικός μέτοχος, δομημένα ομόλογα κ.λπ. Η αλήθεια είναι πως τα προβλήματα αυτά υπήρχαν στα «γονίδιά» των ΑΑ από τη «γέννησή» τους με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001. Ποιοι ήταν όμως οι λόγοι που «γέννησαν» τις ΑΑ; Η δεδομένη και πέρα από κάθε αμφισβήτηση κρίση της πολιτικής. Στην πραγματικότητα άλλωστε η ύπαρξή των ΑΑ, τουλάχιστον εν μέρει, δεν είναι παρά ομολογία της αδυναμίας των πολιτικών που κυβέρνησαν να χειριστούν ζητήματα που βρίσκονται στη δική τους «σφαίρα». Ομολογία δηλαδή της προαναφερθείσας κρίσης. Για να το πω κι αλλιώς, πρόκειται για μετακύλιση αρμοδιοτήτων και ευθυνών στις ΑΑ, που κάποιες φορές καλούνται να «βγάλουν τα κάστανα απ’ τη φωτιά». Π.χ. Αν, λέμε αν, οι πολιτικοί νοιαζόντουσαν αποκλειστικά και μόνο για το δημόσιο καλό και αντιμετώπιζαν όλους τους πολίτες με ισότητα και αίσθημα δικαίου, και όχι ως «δικά μας παιδιά» και «άλλους», ποιος ο λόγος να υπάρχει το ΑΣΕΠ; Η ισότητα πρόσβασης στις θέσεις εργασίας του Δημοσίου δεν θα έπρεπε να ήταν αυτονόητη; Αν δεν είχαν δημιουργήσει μια δημόσια διοίκηση «κατ’ εικόνα και ομοίωσή τους», με διαφθορά, αυθαιρεσία κ.λπ, ποιος ο λόγος να υπάρχει ο Συνήγορος του Πολίτη; Η δουλειά του δεν είναι να αντιμετωπίζει, με γνώμονα τα δικαιώματα του πολίτη, την παρανομία και την κακοδιοίκηση του κράτους; Τι αποδεικνύει λοιπόν η ύπαρξή του; Γιατί άραγε υπάρχει το ΕΣΡ; Μα γιατί είναι δεδομένο πως στα ΜΜΕ δραστηριοποιούνται πανίσχυρες οικονομικά δυνάμεις. Με τεράστια όχι μόνο οικονομική αλλά και πολιτική επιρροή και φυσικά αντικρουόμενα συμφέροντα. Έτσι αντί της άμεσης κρατικής επέμβασης, ο «καμβάς» με το «τοπίο» των ΜΜΕ δίνεται στο ΕΣΡ και έτσι αποφεύγεται και το όποιο πολιτικό κόστος. Μερικά επιπλέον ζητήματα των ΑΑ.

Να επιμείνω λίγο στις ΑΑ με μερικές επισημάνσεις.

Τρόπος επιλογής των μελών των ΑΑ. Γίνεται από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής. Αυτή όμως σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εγγυηθεί την ευρεία αποδοχή των προσώπων που επιλέγονται, έστω κι αν γίνεται με αυξημένη πλειοψηφία. Ζήτημα βέβαια υπάρχει και με τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής αλλά και τη σύνθεσή της, αφού δεν κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα αλλά από τον κανονισμό της Βουλής που οποιαδήποτε κυβερνητική πλειοψηφία μπορεί να τον αλλάξει. Επιπλέον, στις μη συνταγματικά κατοχυρωμένες ΑΑ οι διοικήσεις διορίζονται απ’ ευθείας από την κυβέρνηση.

Κοινοβουλευτικός έλεγχος των ΑΑ (άρθρο 101 Α παρ. 3 του Συντάγματος). Τι ακριβώς είναι αυτός ο έλεγχος; Έλεγχος νομιμότητας δεν είναι, αφού αυτός ασκείται από τα Δικαστήρια (ή διοικητικά όργανα). Από την άλλη, η Βουλή είναι πολιτικό σώμα, οπότε τι θα κάνει; Θα αποδώσει πολιτικές ευθύνες στα μέλη μιας ΑΑ; Μα δεν έχει κανένα νόημα η πολιτική ευθύνη στα μέλη των ΑΑ που άλλωστε έχουν «ορισμένη θητεία» (άρθρο 101 Α παρ. 1). Τι μένει λοιπόν; Τα μέλη των ΑΑ να δώσουν εξηγήσεις χωρίς καμία απολύτως συνέπεια. Φυσικά ούτε ο όποιος υπουργός μπορεί να λογοδοτήσει για τις πράξεις ή παραλείψεις των ΑΑ, αφού τα μέλη τους «διέπονται από προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία» (άρθρο 101 Α παρ. 1). Το ζήτημα λοιπόν είναι αν θέλουμε έλεγχο ή «έλεγχο». Γιατί «έλεγχο» στις ΑΑ κάνει και η κοινωνία. Τον έκανε και η εκκλησία στο θέμα των ταυτοτήτων. Συμπερασματικά, υπάρχει σαφέστατη αντίφαση. Από τη μια ο κοινοβουλευτικός έλεγχος των ΑΑ είναι πολιτικά και θεσμικά αδιανόητος, και από την άλλη έχουμε δημόσια εξουσία, αφού οι ΑΑ ασκούν δημόσια εξουσία, που δεν υπόκειται σε έλεγχο. Ένα ακόμα ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί είναι η πιθανή διχογνωμία ανεξάρτητων αρχών και εκτελεστικής εξουσίας. Τι γίνεται όταν, για παράδειγμα, μια υπουργική απόφαση θεωρείται από μια ΑΑ ως μη συμβατή;

Νομοθετικό πλαίσιο δράσης των ΑΑ. Ποιος το καθορίζει; Απάντηση, η κυβέρνηση. Τα πιάσαμε τα λεφτά μας. Παράδειγμα το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού (ΑΣΕΠ). Ψηφίζουμε νόμο που καθορίζει και τη συνέντευξη ως κριτήριο επιλογής (πιθανόν κάτι άλλο αύριο) και οι «δικοί μας» προσλαμβάνονται καμαρωτοί-καμαρωτοί.

Αρχές «Ράβε ξήλωνε». Το Σύνταγμα επιτρέπει τη συγκρότηση και λειτουργία ανεξάρτητων αρχών, εκτός αυτών που το ίδιο καθορίζει, με νόμο της κυβέρνησης. Αποτέλεσμα. Με νόμο μια κυβέρνηση συγκροτεί μια ΑΑ, καθορίζει το πλαίσιο δράσης της, διορίζει τον επικεφαλής και τα μέλη της και φυσικά αυτή έχει τη συνταγματική περιωπή, άρα και το κύρος που έχουν και οι άλλες ΑΑ. Η ίδια ή μια άλλη κυβέρνηση την καταργεί (φυσικά πάλι με νόμο), συγκροτεί μια άλλη με ίδιο, παρεμφερές ή διαφορετικό αντικείμενο κ.τ.λ. Ακόμα χειρότερα, όσο μια ΑΑ δεν ενοχλεί την κυβέρνηση, έχει καλώς. Σε αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή αρχίσει να ενοχλεί κάνοντας τη δουλειά για την οποία συγκροτήθηκε, τη «διαγράφει». Και την ΑΑ και τον επικεφαλής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Ανεξάρτητη Αρχή για την καταπολέμηση του βρώμικου χρήματος. Μόλις ο Γ. Ζορμπάς, που ήταν προσωπική επιλογή του Καραμανλή, άρχισε να ενοχλεί (Ζίμενς, δομημένα ομόλογα), ο Καραμανλής αποφάσισε να τον στείλει σπίτι του.

Αρχές erga omnes. Οι ΑΑ υπάρχουν για να ελέγχουν το πολιτικό σύστημα. Αυτός ο έλεγχος είναι έναντι όλων (erga omnes) ή κάποιοι εξαιρούνται; Δηλαδή η Ανεξάρτητη Αρχή Ανταγωνισμού θα ελέγχει, για παράδειγμα, τη ΦΑΓΕ και τη ΔΕΛΤΑ αλλά όχι και το (εποπτεύον) Υπουργείο Ανάπτυξης; Είναι πολλά τα παραδείγματα, από τα λεγόμενα «παραγωγικά» υπουργεία (υπάρχουν και σε υποθέσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού), όπου νομιμοφανείς ρυθμίσεις και πρακτικές της πολιτικής ηγεσίας επέδρασαν στη μη ανταγωνιστική λειτουργία της αγοράς. Το ερώτημα λοιπόν είναι αν σε έλεγχο υπόκεινται και οι υπουργοί, υφυπουργοί και φυσικά οι κρατικές υπηρεσίες. Προφανώς, το ερώτημα δεν αφορά ειδικά και μόνο την Επιτροπή Ανταγωνισμού (που αναφέρω ως παράδειγμα) αλλά όλες τις ΑΑ. Πιστεύω πως η αυτονόητη απάντηση είναι ότι ο έλεγχος αφορά τους πάντες και τα πάντα. Το θέμα είναι αν αυτή είναι αυτονόητη και για τους κυβερνώντες.

Υπάρχουν για να υπάρχουν. Τελευταίο ζήτημα που ίσως είναι και το πιο σοβαρό. Αν οι ΑΑ δεν έχουν την απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή, δεν έχουν ανθρώπινο δυναμικό (πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης), δεν έχουν υποστήριξη, τότε είναι μαθηματικά σίγουρο ότι (το λιγότερο) θα δυσλειτουργούν. Και η εμπειρία από τη μέχρι σήμερα λειτουργία των ΑΑ έδειξε ότι πράγματι δυσλειτουργούν. Όχι φυσικά με δική τους ευθύνη.

Επανακαθορισμός Ανεξάρτητων Αρχών. Ποια ακριβώς είναι η φύση των ΑΑ; Εδώ είναι η καρδιά του ζητήματος. Ενώ πολύ καλά κάναμε και καθιερώσαμε τις ΑΑ, δεν καθορίσαμε τι ακριβώς είναι αυτές. Εντάξει, είναι ένα ακόμα κρατικό όργανο. Κάθε τέτοιο όμως είναι ή νομοθετικό, ή εκτελεστικό ή δικαστικό. Μοναδική εξαίρεση ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, που έχει και εκτελεστική και νομοθετική λειτουργία/εξουσία. Οι ΑΑ τι όργανο είναι; Δεν είναι νομοθετικό, δεν είναι εκτελεστικό και βέβαια δεν είναι δικαστικό. Στην περίπτωση των ΑΑ το Σύνταγμα άφησε τα πράγματα ολίγον «φλου». Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος που προαναφέραμε είναι μια επαλήθευση. Οι ΑΑ είναι (τουλάχιστον) εν δυνάμει, όργανα εκτελεστικά, νομοθετικά, δικαστικά. Ταυτόχρονα ολίγον και τίποτα. Οι πρακτικές συνέπειες ήταν σχεδόν αναμενόμενες. Για παράδειγμα, καλός και «άγιος» ο Συνήγορος του Πολίτη. Όταν όμως διαθέτει μόνο συμβουλευτικό ή και γνωμοδοτικό χαρακτήρα και τίποτε πέραν αυτού… Όταν δεν μπορεί να επιβάλει ποινές και βέβαια δεν μπορεί να απαιτήσει αποκατάσταση…. Όταν τόσα χρόνια γράφει και ξαναγράφει στις εκθέσεις του τα πασίγνωστα σε όλους μας χάλια για τη διαφθορά, την αδιαφάνεια και το μπάχαλο της δημόσιας διοίκησης και αυτές καταλήγουν σε κάποιο καλάθι αχρήστων ή στην καλύτερη περίπτωση στο αρχείο… Όταν, με μια κουβέντα, η πολιτική ηγεσία θέλει για τον Συνήγορο του Πολίτη ρόλο «γλάστρας», μήπως είναι ώρα να επανακαθορίσουμε τις ΑΑ; Νομίζω πως αν δεν θέλουμε οι ΑΑ να είναι δώρο άδωρο, πρέπει να θεωρήσουμε το ερώτημα ρητορικό.

Ποιες αλλαγές

Ο πολιτικός προβληματισμός για το νέο Σύνταγμα έχει εκφραστεί από πάρα πολλούς. Αυτός δεν μπορεί και δεν πρέπει να παραβλέπει όχι μόνο την εμπειρία «ομαλών» περιόδων αλλά και όλα αυτά που ως λαός και ως χώρα βιώσαμε την τριετία των μνημονίων. Πρέπει επιτέλους ο λαός να αρχίσει (έστω) να αισθάνεται πως το κράτος είναι δικό του, υπάρχει για αυτόν και δεν λειτουργεί με γνώμονα την εξυπηρέτηση της οικονομικής ολιγαρχίας και των πολιτικών της εκπροσώπων. Ως εκ τούτου πρέπει σ’ αυτό να τεθούν οι εθνικοί στόχοι που η αναθεώρηση του συντάγματος θα υπηρετήσει. Για παράδειγμα, με τα μνημόνια χάθηκε μια ολόκληρη γενιά. Μας έγινε το πάθημα μάθημα, έτσι ώστε να φροντίσουμε αύριο να μην επιτραπεί σε κανέναν να θυσιάσει άλλη γενιά στο βωμό των οποιωνδήποτε οικονομικών στόχων; Ζήσαμε και ζούμε προβλήματα δημογραφικής γήρανσης, αυτάρκειας τουλάχιστον στα βασικά είδη διατροφής, μεταναστών κ.λπ. Βάλαμε μυαλό; Ή θα αφήσουμε π.χ. το δημογραφικό στην «αυθεντία» του όποιου πρωθυπουργού και των επιλογών του όποιου κόμματος; Έχει υπολογιστεί πως με τα σημερινά δεδομένα ο πληθυσμός των Ελλήνων στην Ελλάδα μετά από 50 χρόνια θα είναι το πολύ 5 εκατ. Θα τεθούν ως εθνικοί στόχοι το δημογραφικό, η αυτάρκεια σε βασικά τρόφιμα κ.λπ. ή θα αναθεωρήσουμε το Σύνταγμα για να έχουμε να κουβεντιάζουμε; Θα προσεγγίσουμε με τη μέγιστη δυνατή σαφήνεια τι «σόι πράμα» είναι αυτό το «έρμο» το εθνικό συμφέρον ή θα αφήσουμε τον κάθε Σαμαρά, Βενιζέλο (και όποιον άλλον) να του δίνουν το περιεχόμενο που κάθε φορά τους βολεύει; Το κράτος θα προσδιοριστεί ως έννοια πολιτικά και κοινωνικά ή θα το προσδιορίζει (και αυτό) ο κάθε πρωθυπουργός κατά πώς βολεύει; Θα προσδιοριστεί με σαφήνεια τι είναι κρατικό και πού δεν μπορούν να απλώσουν τα χέρια τους οι ιδιώτες; Να ξέρουμε επιτέλους αν π.χ. η άμυνα, η ασφάλεια των πολιτών, η προστασία του περιβάλλοντος κ.λπ. είναι υπόθεση του κράτους ή των ιδιωτών. Ποιες υποδομές, ποια δίκτυα, ποιοι φυσικοί πόροι, ποια δάση, ποιες θάλασσες, ποιες εκτάσεις κ.λπ. είναι του κράτους και τι είναι των ιδιωτών. Θα αποκρυσταλλώσουμε αυτό που λέμε Δημόσιο και τις λειτουργίες του, το δημόσιο συμφέρον αλλά και το εθνικό συμφέρον, ή θα τα αφήσουμε ομιχλώδη να τα ερμηνεύει ο εκάστοτε πρωθυπουργός όπως αυτός τα αντιλαμβάνεται; Αυτή η «άοσμη, άγευστη και άχρωμη» πολιτική ευθύνη θα πάρει συγκεκριμένο περιεχόμενο, ή θα παραμείνει η κολυμβήθρα του Σιλωάμ για να ξεπλένουν οι κυβερνώντες τις αμαρτίες τους; Θα καθιερωθεί συνταγματικά αμετάκλητη εντολή η εγγύηση των λαϊκών συμφερόντων και του κράτους πρόνοιας που θα διασφαλίζει υψηλό επίπεδο δημόσιας υγείας, παιδείας κ.λπ.; Ή θα αφεθεί στην κυβέρνηση να ερμηνεύει τι είναι το λαϊκό συμφέρον και ποιο το επίπεδο του κράτους πρόνοιας; Θα υπάρχει ανεξάρτητη Δικαιοσύνη ή θα τελεί υπό το βάρος των αποφάσεών της, που πιθανόν προκαλούν τριγμούς στην εκτελεστική εξουσία; Θα αποφασίζει μόνη της τα του οίκου της, ή θα τα «ρυθμίζει» ο εκάστοτε υπουργός και η κυβέρνηση; Οι αποφάσεις της θα είναι σεβαστές (και εκτελεστές) erga omnes, ή οι κυβερνώντες θα ανασύρουν σκελετούς νόμων από τα ντουλάπια της ιστορίας για να τις καταστήσουν ανενεργές; Όπως για παράδειγμα την τελεσίδικη απόφαση του Αρείου Πάγου για τις αποζημιώσεις των συγγενών των σφαγιασθέντων του Διστόμου. Απόφαση που η πολιτεία αρνείται πεισματικά εδώ και πολλά χρόνια να υλοποιήσει με βάση νόμο (σκελετό 75 ετών) του δικτάτορα Μεταξά, προκειμένου να μην δυσαρεστηθεί η Μέρκελ και οι Γερμανοί «εταίροι μας». Παρεμπιπτόντως, δύο παρατηρήσεις σχετικά με τους νόμους σκελετούς αλλά και την απίστευτη πολυνομία. (α) Υπάρχει σοβαρός άνθρωπος που να έχει απορία ή αμφιβολία για τους λόγους ύπαρξης αυτής της πολυνομίας; (β) Η πολυνομία (όπως και οι σκελετοί νόμων 50, 70 ή και 100 ετών) δεν περιορίζεται. Καταργείται. Αν φυσικά υπάρχει πολιτική βούληση για κράτος Δικαίου και Δημοκρατία.

[1] Η Ρώμη μίλησε, η υπόθεση έκλεισε.

Ο Χρήστος Γιαννίμπας είναι αρθρογράφος και συγγραφέας, yanibas@otenet.gr .

Το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «ΚΥΒΕΡΝΩΝΤΕΣ Ε.Π.Ε.» πρόλογος Αλέξης Τσίπρας κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ταξιδευτής».

Fb: Κίνηση Ιδεών και Δράσης Πράττω  Twitter: https://twitter.com/kinisipratto

Συζήτηση

One thought on “Συμβολή στη συζήτηση για την Συνταγματική αναθεώρηση

  1. Στους φίλους που προτίμησαν να μου στείλουν τις παρατηρήσεις τους με mail σχετικά με τις ΑΑ, να τονίσω το, κατά την άποψή μου, κύριο. Και αυτό είναι πως τα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα δεν λύνονται με τη θεσμική αναδιανομή της πολιτικής εξουσίας. Όσες ΑΑ και να συγκροτήσουμε, όσο τέλεια δομημένες και θεσμοθετημένες και να είναι, μητέρα των λύσεων των προβλημάτων παραμένει η πολιτική. Και οι ΑΑ δεν παράγουν πολιτική ούτε είναι αυτός ο ρόλος τους. Αυτή παράγεται από τους πολιτικούς και τα κόμματα, κι αν αυτή απουσιάζει, απουσιάζουν και οι λύσεις. Αν αυτή περνά σοβαρή κρίση (και δυστυχώς περνά), οι όποιες «λύσεις» είναι κουκούλωμα των προβλημάτων.

    Χρήστος Γιαννίμπας

    Posted by Χρήστος Γιαννίμπας | Οκτώβριος 10, 2014, 2:36 μμ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΜΕΛΟΥΣ
Αρέσει σε %d bloggers: