Αρθρογραφία Μελών

Η Ελληνο-ρωσική συνεργασία, στρατηγικής σημασίας. Δυσκολίες για έμπρακτη εφαρμογή

Του Χρήστου Θ. Μπότζιου, Πρέσβη ε.τ.

Κατά τη διήμερη (28-29 Μαΐου) και άκρως κοπιαστική επίσκεψη του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αθήνα και το Άγιον Όρος και τις συναντήσεις του με τον Έλληνα Πρωθυπουργό και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Προκόπη Παυλόπουλο έγινε, πολλές φορές, αναφορά στις «στρατηγικού χαρακτήρα» ελληνορωσικές σχέσεις.

Ασφαλώς, όχι τυχαία και εν είδη φιλοφρόνησης προς τον υψηλό επισκέπτη. Και τούτο επειδή ο χρησιμοποιηθείς όρος ανταποκρίνεται πλήρως στη πραγματικότητα. Ο στρατηγικός χαρακτήρας των ελληνο-ρωσικών σχέσεων έχει υποστηριχθεί πολλές φορές από αυτές τις στήλες και έχουν επεξηγηθεί οι λόγοι. Ο όρος «Στρατηγικές σχέσεις» αποδίδεται όταν τα συμφέροντά μεταξύ δύο ή περισσότερων χωρών συμπίπτουν κατά μεγάλο μέρος και σε βάθος χρόνου.

Σχετικά με τις ελληνο-ρωσικές σχέσεις, αφορούν κυρίως στην ασφάλεια και λιγότερο στη διμερή, οικονομικό-εμπορικού και άλλου περιεχομένου, συνεργασία. Τα θέματα που σχετίζονται με την ασφάλεια τόσο για την Ελλάδα όσο και τη Ρωσία επηρεάζονταν, από αιώνες, από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και στη σύγχρονη εποχή από τις συμπεριφορές της ισλαμικής Τουρκίας είτε αυτές αφορούν στον Αιγαιακό είτε στον παρευξείνιο χώρο.

Βέβαια η Τουρκία δεν μπορεί να απειλήσει ή να προκαλέσει σήμερα τη Ρωσία στο βαθμό που το πράττει κατά της Ελλάδας. Μπορεί όμως, μέσω των ισλαμικών πληθυσμών του Ρωσικού Καυκάσου και των ομόρων ισλαμικών ασιατικών κρατών, να επηρεάσει την εσωτερική της ασφάλεια και κοινωνική συνοχή. Εξ άλλου η τουρκική παραβατικότητα στο Αιγαίο βλάπτει εμμέσως και τα ρωσικά γεωπολιτικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τι θα συνέβαινε, άραγε, αν μία ελληνική κυβέρνηση παραχωρούσε στρατιωτικές βάσεις στη Ρωσία σε κάποιο ή κάποια ελληνικά νησιά του Αιγαίου; Το ερώτημα, ασφαλώς, είναι θεωρητικό γιατί δεν προκύπτει να έχει υποβληθεί ποτέ τέτοιο αίτημα. Θα ήταν όμως πολύ δύσκολα να ικανοποιηθεί αφού η Ελλάδα δεσμεύεται συμβατικά από τη συμμετοχή της στη Νατοϊκή Συμμαχία και είναι πλήρες μέλος της Ε. Ένωσης που αμφότερες ανήκουν στον αποκαλούμενο Δυτικό κόσμο.

Είναι επί πλέον βέβαιο ότι οποιαδήποτε συγκεκριμενοποίηση της ελληνο-ρωσικής συνεργασίας με στρατηγικό περιεχόμενο, θα συναντούσε την αντίδραση των συμμάχων και τούτο παρά το γεγονός ότι τόσο το ΝΑΤΟ όσο και η Ε. Ένωση δεν έχουν επιδείξει ούτε επιδεικνύουν την οφειλόμενη αλληλεγγύη και στήριξη της Ελλάδας όταν αντιμετωπίζει έμπρακτη τουρκική απειλή.

Μόνο ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε τολμήσει να παραχωρήσει διευκολύνσεις για επισκευαστικές εργασίες Σοβιετικών πολεμικών πλοίων στα Ναυπηγεία του Νεωρίου στη Σύρο. Μία ανάλογη, πάντως, ενέργεια δεν πρέπει να αποκλεισθεί αν το απαιτήσουν οι περιστάσεις και λείψει η συμμαχική αλληλεγγύη.

Ένας δεύτερος λόγος που συνδέει στρατηγικά Ελλάδα και Ρωσία, είναι ο Βαλκανικός χώρος. Η σταθερότητα στη περιοχή είναι κοινό ζητούμενο. Οι σχέσεις της Μόσχας με τις περισσότερες βαλκανικές χώρες, με εξαίρεση την Ελλάδα και τη Σερβία, δεν είναι οι καλλίτερες. Η σταθερότητα που υπήρχε στα Βαλκάνια επί Σοβιετικής εποχής σήμερα έχει εξανεμιστεί.

Οι παραδοσιακές έριδες μεταξύ των βαλκανικών χωρών έχουν επιστρέψει όπως και ο όρος «πυριτιδαποθήκη» της Ευρώπης. Η ένταξη ορισμένων βαλκανικών χωρών στην Ε. Ένωση όπως και η ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, ελπίζεται να συμβάλλει στη σταθερότητα. Συγχρόνως όμως λειτουργεί ανασχετικά στη ανάπτυξη των σχέσεων με τη Μόσχα. Η Ρωσία θα μπορούσε να παίξει ένα εποικοδομητικό ρόλο για την άμβλυνση των διαφορών κυρίως μεταξύ των ομόφυλων με αυτή σλαβικών λαών.

Η Δύση και κυρίως οι ΗΠΑ είναι φανερό ότι δεν επιθυμούν την επιστροφή της Μόσχας στα Βαλκάνια. Μάλιστα, ίσως να είναι και ένας από τους λόγους -με αφορμή το Ουκρανικό- για τη πολιτική που ακολουθείται από τη Δύση για απομόνωση της Ρωσίας από το δυτικό κόσμο. Μία στάση που ενδέχεται να ενταθεί μετά τη λήξη της Προεδρικής θητείας του Μπάρακ Ομπάμα.

Επιστρέφοντας στα ελληνορωσικά, κατά την διάρκεια της επίσκεψης της ρωσικής αντιπροσωπείας υπογράφτηκαν σειρά σημαντικών διμερών συμφωνιών που αφορούν στον εμπορικό, οικονομικό, τεχνολογικό, μεταφορικό και πολιτιστικό τομείς όπως και στο τομέα του τουρισμού. Σημαντική είναι, επίσης, η απόφαση για τακτικές διαβουλεύσεις σε πολιτικό και υπηρεσιακό επίπεδο για θέματα ευρύτερου διεθνούς ενδιαφέροντος.

Απορίας άξιον πως οι διορατικοί ρώσοι δεν έχουν λάβει, μέχρι στιγμής, υπόψη το προηγούμενο της Μεγάλης Αικατερίνης η οποία προσέλκυσε πολλούς Έλληνες εμπορευόμενους κυρίως στην Οδησσό οι οποίοι έδωσαν μεγάλη ώθηση στο τότε ρωσικό εμπόριο.

Ιδιαίτερης μνείας χρήζει και η επίσκεψη του Προέδρου Πούτιν στο Άγιον Όρος τη κιβωτό της Ορθοδοξίας που συμπίπτει, κατά τους Ρώσους, με τη συμπλήρωση χιλίων χρόνων του ρωσικού μοναστικού βίου. Ο Ρώσος Πρόεδρος, ευφυώς, φρόντισε να απευθύνει τις ευχαριστίες του προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κων/πόλεως κ. Βαρθολομαίο, απομακρύνοντας έτσι κάθε καχυποψία σε σχέση με τη πνευματική και δικαιοδοτική εξουσία του Οικουμενικού Θρόνου και του ελληνικού κράτους, επί του Αγίου Όρους και των Ιερών Μονών.

Πράγματι υπάρχουν ακόμη ορισμένες σκιές από το παρελθόν όταν σλαβο-ορθόδοξοι με προεξάρχοντες τους Ρώσους, είχαν καταβάλλει έντονες παρασκηνιακές διπλωματικές προσπάθειες για αναγνώριση στην Αθωνική Πολιτεία καθεστώτος διεθνούς αυτονομίας. Με τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923, το Άγιον Όρος υπήχθη και συμβατικά στην ελληνική Επικράτεια ως αναπόσπαστο μέρος αυτής και χαίρει αυτοδιοικητικού καθεστώτος.

Ορισμένοι εξακολουθούν να υπενθυμίζουν το παρελθόν που είναι χρήσιμο μεν σαν ιστορία αλλά όχι και σαν γνώμονας για τη πορεία των ελληνορωσικών σχέσεων, σήμερα και στο μέλλον, που διαγράφονται πολύ θετικές και στρατηγικού χαρακτήρα.

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΜΕΛΟΥΣ
Αρέσει σε %d bloggers: