ΜΜΕ

Μια επίκαιρη αφορμή αναδρομής στην ιστορία

Του Γ. Σταματάκη

Με πρωτοβουλία του αναπληρωτή Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, Ν. Τόσκα, δημοσιεύτηκε πρόσφατα Κοινή Υπουργική Απόφαση, με την οποία 2.100 επώνυμοι έλληνες πολίτες αποκτούν πρόσβαση στους ατομικούς τους φακέλους «πολιτικών φρονημάτων», που διασώθηκαν μέχρι σήμερα στα αρχεία της ΕΛ.ΑΣ. Ήταν μια κίνηση λογική αλλά μη αναμενόμενη, χωρίς προηγούμενες μακρόσυρτες ενδοκυβερνητικές διαβουλεύσεις και βαρύγδουπες αναγγελίες. Μια κίνηση «α-λα-Τόσκα», δηλαδή.

Έσπασε, έτσι, έστω σε επίπεδο συμβολισμού, ένα ταμπού δεκαετιών που ήθελε τους φακέλους αυτούς απρόσιτους για τους φακελωμένους αριστερούς και δημοκράτες αγωνιστές της εθνικής αντίστασης, του εμφυλίου και της δικτατορίας.

Μικρά «κουρελάκια» πληροφοριών και έμμεσων αποδείξεων της δράσης τους, μέρος του πάζλ της προσωπικής τους ιστορίας, γραμμένες με εμπάθεια και παραποιήσεις από τους διώκτες τους, πληροφοριοδότες κάθε λογής, χαφιέδες και όργανα της «ασφάλειας».

Έχει ο καιρός γυρίσματα και ειρωνείες η ιστορία, όπως θα δείτε και πιο κάτω. Οι δύο ιστορικά αντίπαλες παρατάξεις, Δεξιά και Αριστερά, στις 2 Ιουλίου 1989 σχηματίζουν μια βραχύβια κυβέρνηση με αντίπαλο το ΠΑΣΟΚ του Α. Παπανδρέου. Το Υπουργικό Συμβούλιο της 24ης Αυγούστου εξαγγέλλει μια πολιτική «εθνικής συμφιλίωσης, που περιλαμβάνει δύο σκέλη: α) Το νόμο (1863/89) για την άρση των συνεπειών του εμφυλίου πολέμου και β) την κοινή υπουργική απόφαση για την καταστροφή των φακέλων πολιτικών φρονημάτων.

Πριν περάσουν 10 ημέρες βγαίνει και άλλη μια Κ.Υ.Α, συμπληρωματική της προηγούμενης. Από την καταστροφή εξαιρούνται κάποιοι ελάχιστοι φάκελοι για ιστορικούς λόγους, που θα «ανοίξουν» όμως ύστερα από 20 χρόνια για να αποφευχθεί η διέγερση παρελθόντων πολιτικών παθών. (Τα 20 χρόνια το 2009 θα γίνουν 40 με νέα υπουργική απόφαση. Δημοσιοϋπαλληλική ραθυμία και αδιαφορία για τα υποκείμενα των πολιτικών δικαιωμάτων, που θα διακοπεί με την πρωτοβουλία Τόσκα).

Υπολογίζεται ότι 7 εκατομμύρια φάκελοι οδηγήθηκαν τότε στην Υψικάμινο της Χαλυβουργικής. Υπάρχει όμως και κάτι περίεργο στο ιστορικό της υπόθεσης. Η πρωτοβουλία του ’89 αποτελεί ακριβές αντίγραφο μιας άλλης, που είχε προηγηθεί 5 χρόνια νωρίτερα, στα χαρτιά και στα λόγια αλλά χωρίς happy end.

Στις 19-4-1984 ο τότε Πρωθυπουργός Α, Παπανδρέου- πού η συγκυβέρνηση Τζανετάκη θα τον οδηγήσει αργότερα στο Ειδικό Δικαστήριο λόγω σκανδάλων- εξαγγέλλει, για πρώτη φορά, ότι στις 6 Μαΐου ακριβώς του ίδιου έτους, «θα καούν οι φάκελοι». Στις 24-4-1984 ορίζεται ακριβώς η ίδια διαδικασία, «δια της πυράς», στην ίδια Υψικάμινο (όχι του Α. Εμπειρίκου αλλά του Θ. Αγγελόπουλου). Η Κ.Υ.Α. του ’84, ελλείψει άλλης νόμιμης βάσης, παραπέμπει στην μόνη υπαρκτή πηγή εξουσιοδότησης, την δήλωση του Πρωθυπουργού. Φαίνεται ότι είναι επαρκής και για νομομαθείς του επιπέδου του Γ.Α. Μαγκάκη, που είναι μεταξύ των συνυπογραφόντων υπουργών.

Την ίδια ημέρα ο Υπουργός Δημόσιας Τάξης Ι. Σκουλαρίκης απευθύνει επιστολή στις ηγεσίες των δύο αριστερών κομμάτων, του ΚΚΕ και του ΚΚΕ εσωτερικού. Ενημερώνει για το επικείμενο γεγονός της καταστροφής των φακέλων και ζητάει τις απόψεις τους. Δεν περιμένει ωστόσο τις απαντήσεις τους. Την 27-4-1984 εκδίδει Διαταγή, βάσει της οποίας οι υπηρεσίες αστυνομίας πόλεων και χωροφυλακής θα ξεχωρίσουν ένα μικρό αριθμό φακέλων ανά νομό, αυτούς που αφορούν πρόσωπα που έπαιξαν ιδιαίτερο ρόλο στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες του τόπου ή ενεπλάκησαν σε σημαντικές δίκες από το 1945 μέχρι την μεταπολίτευση (δίκες αεροπόρων, Μπελογιάννη, ΑΣΠΙΔΑ, Ναυτικού, ΠΑΜ, ΠΑΚ, Δημ. Άμυνας, Πολυτεχνείου κλπ).

Μέχρι τις 30/4 θα φθάσουν και οι απαντήσεις των αριστερών ηγεσιών. Σε γενικές γραμμές συγκλίνουν στο ότι η προθεσμία καταστροφής είναι πολύ μικρή, στο ότι θα έπρεπε να δοθεί το δικαίωμα στους επιθυμούντες να ζητήσουν τη διατήρηση του φακέλου τους και ότι σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο τα δύο κόμματα θα μπορούσαν να δώσουν τέτοιες λίστες προσώπων προς φύλαξη των φακέλων τους.

Έκτοτε εγγράφως τουλάχιστον, ουδεμία άλλη επικοινωνία επί του θέματος. Το βέβαιο είναι ότι επί των ημερών του ΠΑΣΟΚ καταστροφή φακέλων δεν πραγματοποιήθηκε. Αντίθετα, για ένα τμήμα του σκληρού πυρήνα του κόμματος αυτού φαίνεται ότι εθεωρείτο χρήσιμο υλικό πληροφοριών! Αυτό ιδίως προκύπτει από επείγουσα και απόρρητη διαταγή του Γεν. Γραμματέα του Υ.Δ.Τ, της 21-1-1985, η οποία προφανώς, αν ήταν για «καλό σκοπό», δεν θα ήταν απόρρητη. ( Του κ. Κ. Τσίμα, για την ιστορία, γνωστού και από την υπόθεση των τηλεφωνικών υποκλοπών).

Πέντε χρόνια αργότερα, λοιπόν, η νεοπαγής «δεξιό-αριστερή» κυβέρνηση «εκδικείται» το ΠΑΣΟΚ εφαρμόζοντας την εξαγγελθείσα πολιτική του. Καταστρέφει, πραγματικά αυτή την φορά, 7 εκατομμύρια φακέλους από τα 16 τουλάχιστον εκατομμύρια που συνομολογείται ότι παρέλαβε. Και διατηρεί τους 1.600 που είχε διαχωρίσει ο κ. Σκουλαρίκης και οι άνθρωποί του συν 500 ακόμη που ξεχώρισε η νέα Κυβερνητική βάρδια, σύνολο 2.100.

Το 1989 η αριστερά προσχώρησε στην λογική της συναινετικής λήθης. Κάποιοι διανοούμενοι διαμαρτύρονται για την «ανιστόρητη» και εναντίων των ατομικών δικαιωμάτων στάση της κυβέρνησης. «Φωνή βοώντος»….

Στους διαμαρτυρόμενους όμως τώρα προστίθεται και το ΠΑΣΟΚ. Ο Γ.Α. Μαγκάκης, υπογραφέας της απόφασης για την αποτέφρωση, ζητάει τώρα τον φάκελο του! Στις 12 Σεπτεμβρίου 1989 συζητείται επερώτηση ομάδας βουλευτών του ΠΑΣΟΚ στην Βουλή. Ο Ι. Κεφαλογιάννης, Υπουργός Δημόσιας Τάξης, συνεπικουρούμενος από τον Φ. Κουβέλη, Υπουργό Δικαιοσύνης και τον Ν. Κωνσταντόπουλο, Υπουργό Εσωτερικών, μέμφονται το ΠΑΣΟΚ για υποκρισία, που εμφανίζεται ότι άλλαξε γνώμη, απλώς και ότι τάχα για αυτό δεν εφάρμοσε τις αποφάσεις του.  Ταυτόχρονα δικαιολογείται ότι όταν κατέθεσε την επερώτηση δεν γνώριζε τι ακριβώς είχε αποφασίσει η κυβέρνηση- δεν ήξερε ιδίως την διατήρηση των 1.600 φακέλων που αυτός είχε φυλάξει «για την ιστορία».

Η αφορμή του καυγά όντως δεν είναι μεγάλη. Ο καυγάς γίνεται για την Αριστερά, μια κορασίδα που έχει φύγει από την ηλικία της αθωότητας. «Παρά φύσιν συνεύρεση», κραυγάζει η αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ. «Τέρμα στην εκμετάλλευση  του φόβου της Δεξιάς, της εξορίας και των φακέλων» ανταπαντά η Ν.Δ., που κερδίζει την «κεντροδεξιά, μετριοπαθή» εικόνα που επιδιώκει.

Και οι τρείς μαζί, μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου 1989 θα σχηματίσουν «οικουμενική κυβέρνηση» υπό τον Ξ. Ζολώτα. Μετά τις εκλογές του Απριλίου του 1990 ο δικομματισμός επανέρχεται σε όλο του το μεγαλείο. Η Ν.Δ. σχηματίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση με 151 έδρες, ενώ το ΠΑΣΟΚ αυξάνει και αυτό τις δυνάμεις του. Ο Συνασπισμός της Αριστεράς καταγράφει ιστορικό χαμηλό!

Η «εκσυγχρονιστική» πτέρυγα της ΕΑΡ και του ΚΚΕ θα ενισχύσει  «πρωτοποριακά» την δυναμική Σημίτη, προτού την εγκολπωθεί το ΠΑΣΟΚ. Ο νεοφιλελευθερισμός από το 1990 με τον Μητσοτάκη πρώτα και τον Σημίτη ύστερα, θα ζήσει καθυστερημένους έναντι της υπόλοιπης Δύσης θριάμβους και η ευδαιμονία της ολιγαρχίας δεν θα σταματήσει ούτε με την χρεοκοπία της χώρας.

Το θέμα της ταυτότητας της Αριστεράς, πολιτικής και κοινωνικής, 25 και πλέον χρόνια μετά το αλησμόνητο ’89, παραμένει ίσως ακόμη ένα μεγάλο ζητούμενο, παρά το γεγονός της ανόδου της το 2015 στην κυβέρνηση.

Και αν για τον αναγνώστη φάνηκε λίγο άσχετος ο επίλογος με το κυρίως θέμα ή εάν του φάνηκαν υπερβολικά τα όσα γράφονται σε αυτό το μίνι ιστορικό, δεν έχει παρά να διαβάσει την ίδια πηγή με εμάς, όπου επιβεβαιώνονται όλα: Πρακτικά Βουλής, Συνεδρίαση της 12-9-1989.

Τι απέγιναν οι φάκελοι που δεν κάηκαν; Στοιχεία, πρωτόκολλα καταστροφής δεν υπάρχουν. Φακέλους έχει και η ΕΥΠ και ο Στρατός και η Αντιτρομοκρατική. Το καθεστώς της προστασίας του πολίτη από τις παραβιάσεις των προσωπικών του δεδομένων κάθε άλλο παρά αποτελεσματικό μπορεί να θεωρηθεί. Είναι ένα ζήτημα που χρειάζεται έρευνα μελέτη και επεξεργασία θέσεων, καταρχήν.

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΜΕΛΟΥΣ
Αρέσει σε %d bloggers: