Αρθρογραφία Μελών

Απολίτιστος Πολιτισμός

Της Γεωργίας Αγγελινά


Η «παγκοσμιοποίηση» αποτελεί μια συνειδητή ιστορική κατασκευή, ένα σύγχρονο αστικό ιδεολόγημα, και ως τέτοια πρέπει να την αντιμετωπίσουμε σχετικά με το ζήτημα του πολιτισμού. Αν θεωρήσουμε ότι η «παγκοσμιοποίηση» αποτέλεσε φαινόμενο, που σηματοδότησε το τέλος της «μοντέρνας εποχής» και οδήγησε στη σύνδεση της παραγωγής με τις επιστημονικές ανακαλύψεις, τότε τείνουμε να συμφωνήσουμε με τον Καρτέσιο που υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος θα καταστεί «κύριος και κάτοχος της φύσεως» με την πρόοδο της επιστήμης, εφόσον θα χρησιμοποιεί τη γνώση ως χρηστικό εργαλείο προώθησης της οικονομίας. Ως εκ τούτου, η παγκοσμιοποίηση είναι μια φυσική συνέπεια του Διαφωτισμού, με πολιτισμικές συνιστώσες στο δυτικό πολιτισμό, οι οποίες επιβιώνουν στη «μετανεωτερική εποχή» και είναι:

  • Γνώση συνδεδεμένη με την παραγωγή. Οι αρχαίοι Έλληνες προσέγγιζαν τη γνώση ως ηθική αξία δηλαδή ως μέσο, που οδηγεί στο «αγαθόν». Οι Ρωμαίοι ανέτρεψαν αυτή τη θεώρηση, προσεγγίζοντάς την, ως «χρηστική». Σήμερα ο δυτικός πολιτισμός αντιλαμβάνεται την παραγωγή χρήματος ως το μόνο αποτέλεσμα που δικαιώνει τη γνώση και τη συνδέει με την παραγωγή. Σε αυτή τη λογική δίνεται προτεραιότητα στην αγορά της γνώσης και καθιστά την παγκοσμιοποίηση ζήτημα κυρίως οικονομικό.
  • «Σκέφτομαι άρα υπάρχω» Καρτέσιος. Η θεώρηση της ουσίας του ανθρώπου ως σκεπτόμενου όντος, οδήγησε σε μια υπερτίμηση της νόησης. Η δύναμη της καθαρής νόησης δημιούργησε την τεχνολογία για να «ενώσει» τους ανθρώπους, θυσιάζοντας τη σωματική συνεύρεση και τη σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον στο οποίο ζουν, παράγοντας μια παγκόσμια κοινωνία σε βάρος των φυσικών και τοπικών ιδιαιτεροτήτων.
  • Ατομικισμός. Η έννοια του «προσώπου» καθιστά το πρόσωπο μοναδικό και πηγάζει από μια αδιάρρηκτη σχέση με τον άλλο ή με Το Θεό. Ως «πρόσωπο Θεού» νοείται ο ίδιος και ο άλλος (1+1=1) και ως εκ τούτου είναι απαραίτητη η ύπαρξη του άλλου, για να υφίσταται το πρόσωπο. Αντίθετα, το άτομο ως έννοια αριθμητική (1+1=2), προσφέρει έδαφος στην απομόνωση, την αυτάρκεια, την εσωστρέφεια και τη βία. Εδώ, η ετερότητα είναι προϋπόθεση για την ύπαρξη του ιδίου. Ο άλλος είναι κάτι διαφορετικό από αυτόν, και εν δυνάμει εχθρός. Το «πρόσωπο Θεού» καταλύεται και αντικαθίσταται από τον εγωισμό και την εχθρότητα. Η αντικατάσταση λοιπόν της έννοιας του «προσώπου» από εκείνης του «ατόμου», οδήγησε στην ιδεολογική βάση της παγκοσμιοποίησης- τον ατομικισμό.

Έτσι λοιπόν, η παγκοσμιοποίηση αντιλαμβάνεται τον πολιτισμό ως χρήμα. Αυτός ο «απολίτιστος  πολιτισμός» ενώνει τους ανθρώπους στη βάση της ατομικής ευδαιμονίας, που εξασφαλίζει η οικονομική ευημερία, και στο σημείο αυτό αναδύεται το ζήτημα των πολιτιστικών ταυτοτήτων. Η παγκοσμιοποίηση νιώθει να απειλείται μόνο από τις πολιτιστικές ταυτότητες που δεν έχουν εξασθενήσει ως υπαρξιακά βιώματα του λαού και  άρα έρχονται σε ευθεία αντίθεση με τις πολιτισμικές συνιστώσες της, εμποδίζοντας την ανάπτυξή της. Έτσι, μεταρρυθμίζει κάθε εθνικό εκπαιδευτικό σύστημα που δε συνδέει τη γνώση με την παραγωγή, αναπροσαρμόζει κάθε Δίκαιο, που εμποδίζει την ατομική ευδαιμονία (ελευθερία και δικαιώματα στη χρηστική τους μορφή) και αλλάζει τη νοοτροπία κάθε «τεμπέλη» λαού που δεν προάγει την παραγωγικότητα. Αντίθετα, ενθαρρύνει και χρηματοδοτεί τη φολκλορική πολυπολιτισμικότητα, ως εμπλουτισμό της ατομικής ευδαιμονίας.

Όμως με ποιο τρόπο η παγκοσμιοποίηση απειλεί την ελληνική πολιτισμική ταυτότητα; Η ελληνική γλώσσα απειλείται από την πολιτισμική αρχή της «χρηστικότητας της γνώσης», δηλαδή από την απλοποίηση και τον περιορισμό του λεξιλογίου και τον υποβιβασμό της σε σχέση με την Αγγλική γλώσσα, χάριν της οικονομίας της αγοράς. Επίσης, επικίνδυνα υποτιμάται ο ρόλος της θρησκείας στη διαμόρφωση πολιτιστικών ταυτοτήτων. Μια θρησκεία, που θα «αληθεύει εν αγάπη», βλ. Απ. Παύλος, και θα έχει κέντρο της την έννοια του «προσώπου», μπορεί να δείξει προς μια παγκοσμιότητα, που θα σέβεται την ετερότητα και που θα δημιουργεί πολιτισμό συνδεδεμένο με πνευματικές αξίες.

Εν τέλει, η πολιτιστική ταυτότητα είναι στάση ζωής που δε θυσιάζει τον άνθρωπο και τη φύση, στο όνομα μιας τεχνητής παγκόσμιας οικονομικής κοινότητας, με αναπόφευκτες προεκτάσεις στον πολιτισμό. Γι’αυτό και η προσοχή μας πρέπει να στραφεί στη στάση ζωής μας!

 

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΜΕΛΟΥΣ
Αρέσει σε %d bloggers: