Αρθρογραφία Μελών

Η επιλογή ηγεσίας στην δικαιοσύνη

του Χρήστου Κουτσονάσιου

Δικηγόρου Αθηνών Μέλους Π.Γ Πράττω

Το θέμα ήρθε στην επικαιρότητα και αποτέλεσε σημείο πολιτικής και νομικής διαμάχης ενόψει της προαναγγελίας του βουλευτικών εκλογών και της τελικής απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου.

Κατ’ αρχήν να ξεκαθαρίσουμε την σαφή αντίθεσή μας από τον τρόπο που επιλέγεται μέχρι σήμερα η ηγεσία της δικαιοσύνης ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου και έκδοση Προεδρικού Διατάγματος.

Η επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης από την εκάστοτε κυβέρνηση, καθιστά υποχείρια και εξαρτώμενη την δικαιοσύνη από την εκτελεστική εξουσία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο φαλκιδεύεται η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και προσβάλλεται το περί δικαίου αίσθημα του λαού, έρχεται δε σε αντίθεση με την συνταγματικά κατοχυρωμένη διάκριση των εξουσιών. Η τροποποίηση της  εν λόγω απαράδεκτης συνταγματικής διάταξης (άρθρο 90 παρ. 5 Συντάγματος) θα έπρεπε να είχε συμπεριληφθεί στην πρόσφατη αναθεωρητική του Συντάγματος διαδικασία της Βουλής, αλλά δυστυχώς η κυβέρνηση αρνήθηκε να υιοθετήσει σχετική πρόταση που κατέθεσε ο βουλευτής και Πρόεδρος του ΠΡΑΤΤΩ Νίκος Κοτζιάς.

Η ηγεσία της δικαιοσύνης θα πρέπει να επιλέγεται από την Βουλή, με ανάλογη διαδικασία με την οποία επιλέγονται οι επικεφαλής των ανεξαρτήτων αρχών, και να εκφράζει έτσι την έμμεσα αντιπροσωπευόμενη βούληση του εκλογικού σώματος. Η απεμπλοκή της οποιασδήποτε κυβέρνησης από την επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης είναι ένα μεγάλο βήμα για την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και του εκδημοκρατισμού του κράτους.

De lege ferenda (κατά το ορθό δίκαιο) αυτή είναι η στόχευση, de lege lata (σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο) ισχύουν συγκεκριμένοι κανόνες που ορίζονται από το άρθρο 90 παρ. 5 Συντάγματος και από τον νόμο 3841/2010, τους οποίους απροσχημάτιστα οι συνταγματολόγοι επίγονοι του Α.Μάνεση, οι κκ. Μανιτάκης και Αλιβιζάτος προσπαθούν να παρακάμψουν και να αποφύγουν την εφαρμογή τους.

Μανιτάκης: «Σχετικά με το ενδεχόμενο, η κυβέρνηση να προβεί σε επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, λίγες μόνο ημέρες πριν από την επίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου, η απόφασή της αυτή εάν συντελεστεί, αποτελεί προφανή καταδολίευση του πνεύματος και του γράμματος του Συντάγματος».

Αλιβιζάτος: «Όταν, λοιπόν, μια τέτοια κυβέρνηση αναμένεται να αναδειχθεί στις 30 Ιουνίου –ή οποτεδήποτε άλλοτε διεξαχθούν οι αναγγελθείσες από τον πρωθυπουργό για το άμεσο μέλλον εκλογές– πιστεύω ότι θα ήταν αντίθετο όχι μόνο προς το πνεύμα αλλά και προς το γράμμα του Συντάγματος αν η σημερινή κυβέρνηση, ως «οιωνεί υπηρεσιακή», επέσπευδε να επιλέξει τον επόμενο πρόεδρο και τον επόμενο εισαγγελέα του Αρείου Πάγου».

Αρνητικά απάντησε η Νέα Δημοκρατία στην πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης για «συναινετική» λήψη αποφάσεων σχετικά με τις αλλαγές στην κορυφή της Δικαιοσύνης.

ΝΔ: «Ο διορισμός της ανώτατης Δικαιοσύνης από την παρούσα κυβέρνηση θα ήταν πράξη αντισυνταγματική και παράνομη. Αντισυνταγματική γιατί μια κυβέρνηση που έχει προκηρύξει εκλογές είναι επί της ουσίας υπηρεσιακή και ως εκ τούτου μπορεί να προβαίνει μόνον σε πράξεις διαχείρισης τρεχουσών υποθέσεων ενόψει των εκλογών. Και παράνομη διότι ο νόμος 2190/94 ρητά απαγορεύει, κατά την προεκλογική περίοδο, οποιονδήποτε διορισμό σε θέση δημοσίου υπαλλήλου ή λειτουργού, πολλώ δε μάλλον στην ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων». 

Το Σύνταγμα επιτάσσει στο άρθρο 90 παρ. 5, ότι οι δικαστές που θα προαχθούν στις ηγετικές θέσεις των ανώτατων δικαστηρίων επιλέγονται από το υπουργικό συμβούλιο και η προαγωγή τους γίνεται με προεδρικό διάταγμα. Η διάταξη δεν ορίζει τίποτε άλλο ως προς την  διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί, αναφέρει όμως σχετικά μία σημαντική φράση: πως όλα αυτά γίνονται «όπως νόμος ορίζει». Το  Σύνταγμα καθορίζει μόνο τα όργανα που συμπράττουν (υπουργικό συμβούλιο και Πρόεδρος της Δημοκρατίας) και για τη διαδικασία παραπέμπει στο νόμο.

Ο νόμος που ρυθμίζει τη διαδικασία είναι ο Κώδικας Οργάνωσης Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών, και συγκεκριμένα το άρθρο 49 παράγραφος 3 όπως ισχύει του ν. 3841/2010. Ο νόμος προβλέπει μια σύνθετη διαδικασία: εισήγηση του Υπουργού Δικαιοσύνης και απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου για την προεπιλογή ορισμένου αριθμού δικαστικών για κάθε θέση, στη συνέχεια γνώμη της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής και, τέλος, νέα εισήγηση και νέα απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου για την οριστική επιλογή στην κάθε θέση.

Ο νόμος ορίζει (στην παράγραφο 3 δ) ότι ο Υπουργός κινεί τις διαδικασίες «το αργότερο ως το τέλος Απριλίου» και ότι η Διάσκεψη των Προέδρων δίνει τη γνώμη της «μέσα σε δύο μήνες» και δίνει προθεσμία να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία πριν τις 30 Ιουνίου που κενώνονται οι θέσεις. Εν προκειμένω, ο Υπουργός Δικαιοσύνης κίνησε τη διαδικασία στις 3 Μαΐου, μετά τις αργίες των εορτών του Πάσχα. Μέσα στο  Μάιο συνεκλήθη εμπροθέσμως, η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής και έδωσε τη γνώμη της. Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας απομένει μόνο η τελική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου μετά από εισήγηση του Υπουργού Δικαιοσύνης, η οποία εκδόθηκε ομόφωνα σήμερα.

Στις προθεσμίες που θέτει ο νόμος, αποτυπώνεται η βούληση του νομοθέτη να ολοκληρωθούν έγκαιρα οι διαδικασίες, ώστε να μη μείνει ακέφαλη η ηγεσία της Δικαιοσύνης μετά τις 30 Ιουνίου και υπάρξουν κενά στην λειτουργία της. Είναι συνεπώς μία διαδικασία που άρχισε πολύ πριν από τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ακολούθησε πιστά το Σύνταγμα , τον νόμο και είναι εντός των προθεσμιών.

Επίσης,  ρήτρα που περιέχεται στην ακροτελεύτια παράγραφο του νόμου (παράγραφος 3 ε) του άρθρου 49) ορίζει επί λέξει: «Η γνώμη της Διάσκεψης των Προέδρων μπορεί να παραλειφθεί, αν δεν είναι δυνατή η σύγκλησή της λόγω διάλυσης της Βουλής ή για οποιονδήποτε άλλο νόμιμο λόγο». Ο νομοθέτης αποδέχεται, επομένως, το ενδεχόμενο να συνεχιστεί η διαδικασία ακόμα και μετά τη διάλυση της Βουλής και επομένως κατά μείζονα λόγο, μετά την απλή προαναγγελία εκλογών –πόσο μάλλον όταν έχει ήδη δοθεί η γνώμη της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής.

Κανείς μέχρι σήμερα όμως δεν έχει αμφισβητήσει τη συνταγματικότητα της ρήτρας του νόμου, ότι η επιλογή μπορεί να γίνει ακόμα και μετά τη διάλυση της Βουλής. Και ούτε διατυπώθηκε οποιαδήποτε τέτοια αμφισβήτηση κατά τα εννιά χρόνια εφαρμογής του νόμου μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον νόμο, επομένως, η διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης δεν διακόπτεται ούτε αναστέλλεται με την προκήρυξη εκλογών ούτε, κατά μείζονα λόγο, με την απλή προαναγγελία τους, όπως στην συγκεκριμένη περίπτωση, αφού σήμερα δεν έχουμε ακόμα επίσημη προκήρυξη εκλογών αλλά απλή προαναγγελία τους από την κυβέρνηση.

Αυτά επιτάσσει το γράμμα και το πνεύμα του νόμου, η κυβέρνηση έκανε την παραχώρηση στην αντιπολίτευση η επιλογή να γίνει συναινετικά και όχι μονομερώς, σ’ αυτό είχε και την σύμφωνη βούληση της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, αλλά η ΝΔ αρνήθηκε επιθυμώντας να παραβιαστεί το Σύνταγμα και ο νόμος και να επιλέξει εκείνη μονομερώς την ηγεσία της δικαιοσύνης, όταν και εφόσον γίνει κυβέρνηση μετά τις προσεχείς βουλευτικές εκλογές.

Αν ζούσε σήμερα ο αείμνηστος Αριστόβουλος Μάνεσης και άκουγε τους επιγόνους του συνταγματολόγους κ. Μανιτάκη, κ. Αλιβιζάτο να κατασκευάζουν και να εφευρίσκουν αντισυνταγματικότητα, σε απόλυτη σύμπνοια με την Νέα Δημοκρατία, προκειμένου να κατορθώσει να επιλέξει μία πιθανή μελλοντική κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας τους επικεφαλής των Ανώτατων Δικαστηρίων της χώρας και όχι η σημερινή με τον συναινετικό τρόπο που πρότεινε ο Υπουργός Δικαιοσύνης, θα έφριττε και το μόνο που θα τους συμβούλευε είναι να προτείνουν συνταγματική αναθεώρηση του άρθρου 90 ώστε ουδεμία κυβέρνηση, ουδενός κόμματος να μην επιλέγει μονομερώς την ηγεσία της δικαιοσύνης.

 

 

Συζήτηση

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΜΕΛΟΥΣ

Αρχείο

Αρέσει σε %d bloggers: